تقوا ، گروهى از زنان از بسيارى از مردان پيشرفته تر باشند .
اينكه بعضى از روشنفكران اصرار دارند كه اين دو جنس را مساوى در همه چيز قلمداد كنند ، اصرارى است كه با واقعيتها هرگز نمىسازد ، و مطالعات مختلف علمى آن را انكار مىكند ، حتى در جوامعى كه شعار مساوات و برابرى در تمام جهات ، همه جا را پر كرده ، عملا غير آن ديده مىشود ، مثلا مديريت سياسى و نظامى تمام جوامع بشرى - جز در موارد استثنايى همه در دست مردان است ، حتى در جوامع غربى كه شعار اصلى شعار مساوات است ، اين معنى به وضوح ديده مىشود .
به هر حال قوانينى همچون بودن حق طلاق ، يا رجوع در عده يا قضاوت به دست مردان ، ( جز در موارد خاصى كه به زن يا حاكم شرع حق طلاق داده مىشود ) از همين جا سرچشمه مىگيرد ، و نتيجه مستقيم همين واقعيت است .
بعضى از مفسران گفتهاند كه جمله « * ( لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ) * » ، تنها نظر به مساله رجوع در عده طلاق دارد ( 1 ) .
ولى روشن است كه اين تفسير با ظاهر آيه سازگار نيست ، زيرا قبل از آن يك قانون كلى در باره حقوق زن و رعايت عدالت ، به صورت « * ( وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ) * » بيان شده ، سپس جمله مورد بحث به صورت يك قانون كلى ديگر به دنبال آن قرار گرفته است .
و بالاخره در پايان آيه مىخوانيم : « خداوند توانا و حكيم است » ( * ( وَاللَّه عَزِيزٌ حَكِيمٌ ) * ) .
و در واقع پاسخى است براى آنها كه در اين زمينه ايراد مىگيرند ، و اشاره اى است به اينكه حكمت و تدبير الهى ، ايجاب مىكند كه هر كس در جامعه به وظايفى بپردازد كه قانون آفرينش براى او تعيين كرده است ، و با ساختمان جسم و جان او هماهنگ است ، حكمت خداوند ايجاب مىكند كه در برابر وظايفى كه بر عهده
هامش
( 1 ) تفسير فى ظلال القرآن ، جلد 1 صفحه 360 .