در واقع در موقعى كه زن در عده طلاق رجعى است ، شوهر مىتواند بدون هيچ گونه تشريفات ، زندگى زناشويى را از سر گيرد ، با هر سخن و يا عملى كه به قصد بازگشت باشد ، اين معنى حاصل مىشود ، منتها با جمله « * ( إِنْ أَرادُوا إِصْلاحاً ) * » اين حقيقت را بيان كرده كه بايد هدف از رجوع و بازگشت ، اصلاح باشد ، نه همچون دوران جاهليت كه مردان با سوء استفاده از اين حق ، زنان را تحت فشار قرار داده و در حالتى ميان داشتن شوهر و مطلقه بودن ، نگه مىداشتند .
اين حق در صورتى است كه راستى از كار خود پشيمان شده و بخواهد به طور جدى زندگى خانوادگى را از سر گيرد ، و هدفش ايجاد ضرر و بلا تكليف ساختن زن نباشد .
ضمنا از اينكه در ذيل آيه ، مساله رجوع مطرح شده استفاده مىشود كه حكم عده نگه داشتن در آغاز آيه ، نيز مربوط به اين گروه از زنان است ، و به تعبير ديگر ، آيه به طور كلى از طلاق رجعى ، سخن مىگويد ، بنا بر اين مانعى ندارد كه بعضى از اقسام طلاق ، اصلا عده نداشته باشد .
سپس به بيان چهارمين حكم پرداخته ، مىفرمايد : « و براى زنان همانند وظايفى كه بر دوش آنها است حقوق شايسته اى قرار داده شده و مردان بر آنها برترى دارند » ( * ( وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ ) * ) .
به گفته مرحوم « طبرسى » در « مجمع البيان » ، اين جمله از كلمات عجيب و جالب و جامعى است كه فوايد بسيارى را در بر دارد ( 1 ) و در واقع بحث را به مسائل مهمترى فراتر از طلاق و عده كشانيده و به مجموعه حقوق زناشويى مردان و زنان ، اشاره مىكند و مىگويد : « همانطور كه براى مرد حقوقى بر عهده زنان گذارده شده همچنين زنان حقوقى بر مردان دارند كه آنها موظف به رعايت آنند زيرا در اسلام
هامش
( 1 ) مجمع البيان ، جلد 1 صفحه 327 .