سپس مىافزايد « بگو هر خير و نيكى ( و هر گونه سرمايه سودمند مادى و معنوى ) كه انفاق مىكنيد براى پدر و مادر و نزديكان و يتيمان و مستمندان و واماندگان در راه بايد باشد » ( * ( قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوالِدَيْنِ وَالأَقْرَبِينَ وَالْيَتامى وَالْمَساكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ ) * ) .
مسلما ذكر اين پنج طايفه به عنوان بيان مصداقهاى روشن است و گر نه منحصر به آنها نمىباشد بنا بر اين پاسخ آنها در حقيقت اين است كه هم اشيايى كه از آن انفاق مىكنند دايره وسيعى دارد و هم كسانى كه به آنها انفاق مىشود .
در مورد اول با ذكر كلمه « خير » كه هر نوع كار و مال و سرمايه مفيدى را شامل مىشود پاسخ كامل و جامعى به سؤال آنها داده شده و حتى امور معنوى همچون علم را نيز در بر مىگيرد ، هر چند مصداق مهم آن در مورد انفاق ، اموال است .
و در مورد دوم در عين گسترده بودن مورد انفاق اولويتها نيز بيان شده است مسلما پدر و مادر و سپس نزديكان نيازمند در اين مساله اولويت دارند و بعد از آنها يتيمان و سپس نيازمندان و حتى كسانى را كه ذاتا فقير نيستند ولى بر اثر حادثه اى مثل تمام شدن مخارج در سفر نيازمند شدهاند شامل مىشود .
در پايان آيه مىفرمايد : « و هر كار خيرى انجام مىدهيد خداوند از آن آگاه است » ( * ( وَما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّه بِه عَلِيمٌ ) * ) .
لزومى ندارد تظاهر كنيد ، و مردم را از كار خويش آگاه سازيد ، چه بهتر كه براى اخلاص بيشتر انفاقهاى خود را ، پنهان سازيد ، زيرا كسى كه پاداش مىدهد از همه چيز با خبر است ، و كسى كه جزا به دست اوست حساب همه نزد اوست .
جمله « * ( وَما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ ) * » معنى وسيعى دارد كه تمام اعمال خير را شامل مىشود نه تنها انفاق در راه خدا كه هر كار نيكى را خداوند مىداند ، مىبيند و پاداش خير مىدهد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 104
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٠٤