در اينجا اين سؤال پيش مىآيد كه مگر تمام قرآن در آن روز نوشته شده بود ؟
در پاسخ اين سؤال مىگوئيم نوشته شدن تمام قرآن لازم نيست ، چرا كه قرآن هم به كل اين كتاب گفته مىشود و هم به اجزاء آن .
به علاوه « كتاب » گاهى به معنى وسيعترى اطلاق مىشود به معنى مطالبى كه درخور نوشتن است و به صورت مكتوب بيرون خواهد آمد ، هر چند تا آن زمان نوشته نشده باشد ، در سوره ص آيه 29 مىخوانيم : كِتابٌ أَنْزَلْناه إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِه : « اين كتابى است كه بر تو نازل كرديم ، كتابى است پر بركت تا مردم در آيات آن بينديشند » مسلم است كه قرآن قبل از نزولش به صورت نوشته اى در ميان انسانها وجود نداشت .
اين احتمال نيز وجود دارد كه تعبير به كتاب اشاره به مكتوب بودنش در « لوح محفوظ » باشد ( درباره لوح محفوظ در جاى خود بحث خواهيم كرد ) ( 1 ) .
3 - هدايت چيست ؟
كلمه « هدايت » در قرآن در مورد فراوانى استعمال شده است ولى ريشه و اساس همه آنها به دو معنى بازگشت مىكند :
1 - « هدايت تكوينى » كه در تمام موجودات جهان وجود دارد ( منظور از هدايت تكوينى رهبرى موجودات به وسيله پروردگار زير پوشش نظام آفرينش و قانونمنديهاى حساب شده جهان هستى است ) .
قرآن مجيد در اين زمينه از زبان موسى ع مىگويد : رَبُّنَا الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَه ثُمَّ هَدى : « پروردگار ما همان كسى است كه همه چيز را آفريد و سپس آن را هدايت كرد » ( طه - 50 ) .
2 - « هدايت تشريعى » كه به وسيله پيامبران و كتابهاى آسمانى انجام
هامش
( 1 ) به جلد دهم تفسير نمونه صفحه 241 مراجعه شود ( ذيل آيه 39 سوره رعد ) .