انعام آيه 161 مىخوانيم : قُلْ إِنَّنِي هَدانِي رَبِّي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ دِيناً قِيَماً مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ : « بگو خداوند مرا به صراط مستقيم هدايت كرده : به دين استوار ، آئين ابراهيم كه هرگز به خدا شرك نورزيد » .
در اينجا « دين ثابت و پا بر جا و آئين توحيدى ابراهيم و نفى هر گونه شرك » به عنوان صراط مستقيم معرفى شده كه اين جنبه عقيدتى را مشخص مىكند .
اما در سوره يس آيه 61 و 62 چنين مىخوانيم : أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّه لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ وَأَنِ اعْبُدُونِي هذا صِراطٌ مُسْتَقِيمٌ :
« اى فرزندان آدم مگر با شما پيمان نبستم كه شيطان را پرستش نكنيد ( بدستورات او عمل ننمائيد ) و مرا پرستش كنيد اين همان صراط مستقيم است » .
در اينجا به جنبههاى عملى آئين حق اشاره شده كه نفى هر گونه كار شيطانى و عمل انحرافى است .
و به گفته قرآن در سوره آل عمران آيه 101 راه رسيدن به صراط مستقيم پيوند و ارتباط با خدا است ( وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّه فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ) .
ذكر اين نكته نيز لازم به نظر مىرسد كه راه مستقيم هميشه يك راه بيشتر نيست ، زيرا ميان دو نقطه تنها يك خط مستقيم وجود دارد كه نزديكترين راه را تشكيل مىدهد .
بنا بر اين اگر قرآن مىگويد صراط مستقيم ، همان دين و آئين الهى در جنبههاى عقيدتى و عملى است به اين دليل است كه نزديكترين راه ارتباط با خدا همانست .
و نيز به همين دليل است كه دين واقعى يك دين بيشتر نيست إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّه الإِسْلامُ : « دين در نزد خدا اسلام است » ( آل عمران آيه 19 ) .
به خواست خدا بعدا خواهيم ديد كه اسلام معنى وسيعى دارد كه هر آئين توحيدى را در آن عصر و زمان كه رسميت داشته و با آئين جديد نسخ نشده است
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 49
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٩