انسان فطرتا خواهان حق است و آنها كه حق را كتمان مىكنند در واقع جامعه انسانى را از سير تكامل فطرى باز مىدارند .
اگر به هنگام ظهور اسلام و بعد از آن ، دانشمندان يهود و نصارى در مورد بشارتهاى عهدين افشاگرى كامل كرده بودند و آنچه را در اين زمينه خود مىدانستند در اختيار ساير مردم مىگذاردند ممكن بود در مدت كوتاهى هر سه ملت زير يك پرچم گرد آيند ، و از بركات اين وحدت برخوردار شوند .
كتمان حق مسلما منحصر به كتمان آيات خدا و نشانههاى نبوت نيست بلكه اخفاى هر چيزى كه مردم را مىتواند به واقعيتى برساند در مفهوم وسيع اين كلمه درج است .
حتى گاه سكوت در جايى كه بايد سخن گفت و افشاگرى كرد ، مصداق كتمان حق مىشود ، و اين در موردى است كه مردم نياز شديدى به درك واقعيتى دارند و دانشمندان آگاه مىتوانند با بيان حقيقت اين نياز مبرم را بر طرف سازند .
به تعبير ديگر افشا كردن حقايق در مسائل مورد ابتلاى مردم ، مشروط به سؤال نيست ، و اينكه نويسنده تفسير المنار در ذيل آيه مورد بحث از بعضى نقل كرده : كتمان مخصوص جايى است كه سؤال از چيزى شود درست به نظر نمىرسد .
به خصوص اينكه قرآن تنها از مساله كتمان سخن نمىگويد ، بلكه بيان و تبيين حقايق را نيز لازم مىشمرد ، و همين اشتباه شايد سبب شده كه جمعى از دانشمندان از بازگو كردن حقايق لب فرو بندند به عذر اينكه كسى از آنها سؤالى نكرده است ، در حالى كه قرآن مجيد مىگويد : وَإِذْ أَخَذَ اللَّه مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَتُبَيِّنُنَّه لِلنَّاسِ وَلا تَكْتُمُونَه : « خداوند از كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده شده پيمان گرفته است كه آن را حتما براى مردم بيان كنيد و كتمان ننمائيد » ( آل عمران - 187 ) .
اين نكته نيز قابل توجه است كه گاه سرگرم ساختن خلق خدا به مسائل
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 550
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٥٠