از شعائر خدا است و به عبارت روشنتر تعبير به « لا جناح » ( 1 ) براى بر طرف كردن آن كراهت به كار برده شده است .
علاوه بر اين در قرآن كريم دستورات واجب ديگرى با اين تعبير و مانند آن بيان شده است مثلا در باره نماز مسافر مىخوانيم : « وَإِذا ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ » : ( اگر مسافر بوديد مانعى ندارد كه نماز را شكسته بجا آوريد ) . سوره نساء آيه 101 با اينكه مىدانيم نماز قصر بر مسافر واجب است نه اينكه فقط بىمانع باشد ، بطور كلى كلمه « لا جناح » در مواردى گفته مىشود كه سابقه ذهنى شنونده نسبت به آن چيز آميخته با احساس نگرانى و منفى است .
امام باقر ع نيز در حديثى كه در كتاب « من لا يحضر » از آن حضرت نقل شده به همين روش اشاره مىفرمايد .
4 - تطوع چيست ؟
« تطوع » در لغت به معنى قبول طاعت و پذيرفتن دستور است ، و در عرف فقها ، معمولا به اعمال مستحبّ گفته مىشود ، روى همين جهت غالب مفسران اين جمله را اشاره به انجام حج و عمره و يا طواف مستحبى و يا هر نوع عمل نيك مستحبّ دانستهاند ، يعنى هر كس عمل نيكى انجام دهد و فرمان خدا را در مورد آن امتثال كند خداوند از كار او آگاه و در برابر آن پاداش لازم خواهد داد .
ولى احتمال مىرود كه اين جمله تكميل و تاكيد جملههاى قبل باشد و منظور از « تطوع » پذيرفتن طاعت در آنجا كه بر انسان مشكل است مىباشد .
بنا بر اين معنى جمله چنين مىشود ، كسانى كه سعى صفا و مروه را با تمام زحمتى
هامش
( 1 ) « جناح » در اصل به معنى تمايل به يك سمت است ، و از آنجا كه گناه انسان را از حق منحرف و متمايل مىكند به آن جناح گفته مىشود .