در بسيارى از روايات كه از طرق شيعه و اهل تسنن آمده ، چنين مىخوانيم كه در عصر جاهليت مشركان در بالاى كوه « صفا » بتى نصب كرده بودند بنام « اساف » و بر كوه « مروه » بت ديگر بنام « نائله » و به هنگام سعى از اين دو كوه بالا مىرفتند و آن دو بت را به عنوان تبرك با دست خود مسح مىكردند ، مسلمانان به خاطر اين موضوع از سعى ميان صفا و مروه كراهت داشتند و فكر مىكردند در اين شرائط سعى صفا و مروه كار صحيحى نيست .
آيه فوق نازل شد و به آنها اعلام داشت كه صفا و مروه از شعائر خداوند است اگر مردم نادان آنها را آلوده كردهاند دليل بر اين نيست كه مسلمانان فريضه سعى را ترك كنند .
ضمنا در اينكه آيه شريفه در چه موقع نازل شد ، گفتگو است ، طبق پاره اى از روايات به هنگام عمرة القضا ( در سال هفتم هجرى ) بوده است و يكى از شرائط پيامبر ص با مشركان در اين سفر اين بود كه آن دو بت را از صفا و مروه بردارند ، آنها نيز به اين شرط عمل كردند ولى بعد آنها را به جاى خود باز گرداندند ! همين عمل سبب شد كه بعضى از مسلمانان از سعى صفا و مروه خوددارى كنند كه آيه شريفه آنها را نهى كرد .
بعضى احتمال دادهاند كه آيه در حجة الوداع ( آخرين حج پيامبر در سال دهم هجرى ) نازل شده است ، اگر اين احتمال را قبول كنيم مسلما در آن زمان نه تنها در صفا و مروه بتى وجود نداشت ، بلكه در محيط مكه نيز از بت اثرى نبود ، بنا بر اين بايد قبول كنيم اين ناراحتى مسلمانان از سعى ميان صفا و مروه به خاطر همان سابقه تاريخى و وضع گذشته آنها بوده كه بت « اساف و نائله » بر آنها قرار داشت .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 537
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٣٧