و هر ديار روشن مىسازد .
در آيه بعد ، حكم عمومى توجه به مسجد الحرام را در هر مكان و هر نقطه اى تكرار مىكند مىگويد : « از هر جا خارج شدى و به هر نقطه روى آوردى ، صورت خود را به هنگام نماز متوجه مسجد الحرام كن » ( * ( وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ) * ) .
درست است كه روى سخن در اين جمله به پيامبر ص است ولى مسلما منظور عموم نمازگزاران مىباشد ، ولى در جمله بعد براى تاكيد و تصريح اضافه مىكند : « و هر جا شما بوده باشيد روى خود را به سوى آن كنيد » ( * ( وَحَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَه ) * ) .
سپس در ذيل همين آيه به سه نكته مهم اشاره مىكند :
1 - كوتاه شدن زبان مخالفان - مىگويد « اين تغيير قبله به خاطر آن صورت گرفت كه مردم حجتى بر ضد شما نداشته باشند » ( * ( لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ ) * ) .
هر گاه اين تغيير قبله صورت نمىگرفت از يك سو زبان يهود به روى مسلمانان باز مىشد و مىگفتند : ما در كتب خود خواندهايم كه نشانه پيامبر موعود اين است كه به سوى دو قبله نماز مىخواند و اين نشانه در محمد ص نيست ، و از سوى ديگر مشركان ايراد مىكردند كه او مدعى است براى احياء آئين ابراهيم آمده ، پس چرا خانه كعبه را كه پايه گزارش ابراهيم است فراموش نموده ، اما حكم تغيير قبله موقت به قبله دائمى ، زبان هر دو گروه را بست .
ولى از آنجا كه هميشه افراد بهانه جو و ستمگرى هستند كه در برابر هيچ منطقى تسليم نمىشوند ، استثنايى براى اين موضوع قائل شده ، مىگويد : « مگر كسانى از آنها كه ستم كردهاند » ( * ( إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 507
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٠٧