در آيه نخست روى سخن را به پيامبر ص كرده و به عنوان يك فرمان مؤكد مىگويد : « از هر جا ( و از هر شهر و ديار ) خارج شدى ( به هنگام نماز ) روى خود را به جانب مسجد الحرام كن » ( * ( وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ) * ) .
و باز به عنوان تاكيد بيشتر اضافه مىكند : « اين فرمان دستور حقى است از سوى پروردگارت » ( * ( وَإِنَّه لَلْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ ) * ) .
و در پايان اين آيه به عنوان تهديدى نسبت به توطئه گران و هشدارى به مؤمنان مىگويد : « و خدا از آنچه انجام مىدهيد غافل نيست » ( * ( وَمَا اللَّه بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ) * ) .
اين تاكيدات پى در پى كه در آيه بعد نيز تعقيب خواهد شد ، همگى حاكى از اين حقيقت است كه مساله تغيير قبله و نسخ حكم سابق براى گروهى از تازه مسلمانان نيز گران و سنگين بوده همانگونه كه براى دشمنان لجوج ، دستاويزى براى سمپاشى .
در اينجا - و بطور كلى در همه تحولات و انقلابهاى تكاملى - چيزى كه مىتواند به گفتگوها پايان دهد و ترديدها و شكها را بزدايد همان قاطعيت و صراحت و تاكيدهاى متوالى و كوبنده است ، هر گاه رهبر جمعيت در اين مواقع حساس با لحن قاطع و برنده و غير قابل تغيير ، موضع خود را مشخص كند ، دوستان را مصممتر و دشمنان را براى هميشه مايوس خواهد ساخت ، و اين نكته كرارا در قرآن به وضوح ديده مىشود .
بعلاوه اين تكرار و تاكيدها در حقيقت تكرار محض نيست ، بلكه دستورات تازه اى نيز هم همراه دارد ، از جمله اينكه در آيات گذشته تكليف مسلمانان در ارتباط با مساله قبله نسبت به شهرى كه در آن زندگى مىكردند مشخص شده بود ، اما در اين آيه و آيه بعد ، حكم نمازگزاران را به هنگام مسافرت در هر نقطه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 506
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٠٦