در آيه مورد بحث به اين امر اشاره شده و فرمان تغيير قبله در آن صادر گرديده است مىفرمايد : « ما نگاههاى انتظار آميز تو را به آسمان ( مركز نزول وحى ) مىبينيم » ( * ( قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ ) * ) .
« اكنون تو را به سوى قبله اى كه از آن راضى خواهى بود باز مىگردانيم » ( * ( فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها ) * ) .
« هم اكنون صورت خود را به سوى مسجد الحرام و خانه كعبه بازگردان » ( * ( فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ) * ) .
نه تنها در مدينه ، « هر جا باشيد ، روى خود را به سوى مسجد الحرام كنيد » ( * ( وَحَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَه ) * ) .
مىدانيم اين تغيير قبله - طبق روايات - در حال نماز ظهر بود ، و در يك لحظه حساس و چشمگير انجام گرفت ، پيك وحى خداوند بازوان پيامبر ص را گرفته و از بيت المقدس به سوى كعبه بر گردانيد ، و فورا مسلمانان صفوف خود را تغيير دادند ، حتى در روايتى مىخوانيم كه زنها جاى خود را به مردان و مردان جاى خود را به زنان دادند ( بايد توجه داشت كه بيت المقدس تقريبا در سمت شمال بود ، در حالى كه كعبه درست در سمت جنوب قرار داشت ) .
جالب اينكه تغيير قبله يكى از نشانههاى پيامبر اسلام ص در كتب پيشين ذكر شده بود ، چه اينكه آنها خوانده بودند كه او به سوى دو قبله نماز مىخواند « يصلى الى القبلتين » .
لذا در آيه فوق بعد از اين فرمان اضافه مىكند : « كسانى كه كتاب آسمانى به آنها داده شده است ، مىدانند اين فرمان حقى است از ناحيه پروردگارشان » ( * ( وَإِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ لَيَعْلَمُونَ أَنَّه الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ ) * ) .
بعلاوه همين امر كه پيامبر اسلام تحت تاثير عادات محيط خود قرار نگرفت و كعبه را كه مركز بتها و مورد علاقه عموم عرب بود در آغاز كنار گذاشت ، و قبله
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 491
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٩١