بديهى است اين وسوسهها آن هم در جامعه اى كه هنوز نور علم و ايمان زوايايش را روشن نساخته بود ، و رسوبات دوران شرك و بت پرستى هنوز در آن وجود داشت ، چه نگرانى و اضطرابى ايجاد مىكند .
لذا قرآن صريحا در آيه فوق مىگويد : اين يك آزمايش بزرگ براى مشخص شدن موضع مؤمنان و مشركان بود .
بعيد نيست يكى از علل مهم تغيير قبله مساله زير باشد :
از آنجا كه خانه كعبه در آن زمان كانون بتهاى مشركان بود ، دستور داده شد مسلمانان موقتا به سوى بيت المقدس نماز بخوانند و به اين ترتيب صفوف خود را از مشركان جدا كنند .
اما هنگامى كه به مدينه هجرت كردند و تشكيل حكومت و ملتى دادند و صفوف آنها از ديگران كاملا مشخص شد ، ديگر ادامه اين وضع ضرورت نداشت در اين هنگام به سوى كعبه قديمىترين مركز توحيد و پرسابقه ترين كانون انبياء باز گشتند .
بديهى است هم نماز خواندن به سوى بيت المقدس براى آنها كه خانه كعبه را سرمايه معنى نژاد خود مىدانستند مشكل بود ، و هم بازگشت به سوى كعبه بعد از بيت المقدس بعد از عادت كردن به قبله نخست .
مسلمانان به اين وسيله در بوته آزمايش قرار گرفتند ، تا آنچه از آثار شرك در وجودشان است در اين كوره داغ بسوزد ، و پيوندهاى خود را از گذشته شرك آلودشان ببرند و روح تسليم مطلق در برابر فرمان حق در وجودشان پيدا گردد .
اصولا همانگونه كه گفتيم خدا مكان و محلى ندارد ، قبله رمزى است براى وحدت صفوف و احياى خاطرههاى توحيدى ، و تغيير آن هيچ چيز را دگرگون نخواهد كرد ، مهم تسليم بودن در برابر فرمان او و شكستن بتهاى تعصب و لجاجت و خود خواهى است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 486
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٨٦