و معنوى بود مورد بررسى قرار گرفت .
از مجموع اين بحثها به خوبى استفاده شد كه اين پيامبر بزرگ مىتواند يك الگو و اسوه براى همه حق طلبان جهان باشد ، و مكتب او به عنوان يك مكتب انسانساز مورد استفاده همگان قرار گيرد .
بر اساس همين مطلب در نخستين آيه مورد بحث چنين مىگويد : « چه كسى - جز افرادى كه خود را به سفاهت افكندهاند - از آئين پاك ابراهيم روىگردان خواهد شد » ( * ( وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِه نَفْسَه ) * ) .
آيا اين سفاهت نيست كه انسان ، آئينى را با اين پاكى و درخشندگى رها كند و در بيراهههاى شرك و كفر و فساد گام بگذارد ؟ آئينى كه با روح و فطرت انسان آشنا و سازگار است ، و با عقل و خرد هماهنگ ، آئينى را كه هم آخرت در آن است و هم دنيا ، رها كرده و به سراغ برنامه هايى برود كه دشمن خرد و مخالف فطرت و تباه كننده دين و دنيا است .
سپس اضافه مىكند : « ما ابراهيم را ( به خاطر اين امتيازات بزرگش ) برگزيديم و او در جهان ديگر از صالحان است » ( * ( وَلَقَدِ اصْطَفَيْناه فِي الدُّنْيا وَإِنَّه فِي الآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ ) * ) .
آرى ابراهيم ، برگزيده خدا و سر سلسله صالحان است ، و به همين دليل بايد « اسوه » و « قدوه » باشد .
آيه بعد به عنوان تاكيد به يكى ديگر از ويژگيهاى صفات برگزيده ابراهيم كه در واقع ريشه بقيه صفات او است اشاره كرده مىگويد :
« به خاطر بياوريد هنگامى را كه پروردگار به او گفت در برابر فرمان من تسليم باش ، او گفت در برابر پروردگار جهانيان تسليم شدم » ( * ( إِذْ قالَ لَه رَبُّه أَسْلِمْ قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 460
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٦٠