غيبى فرشتگان مىتواند مؤمنان را از ظلمتها به نور رهبرى كند .
اين موضوع در باره امام نيز صادق است ، و نيروى باطنى امام و پيامبران بزرگ كه مقام امامت را نيز داشتهاند و جانشينان آنها براى تربيت افراد مستعد و آماده و خارج ساختن آنان از ظلمت جهل و گمراهى به سوى نور هدايت تاثير عميق داشته است .
شك نيست كه مراد از امامت در آيه مورد بحث معنى سوم است ، زيرا از آيات متعدد قرآن استفاده مىشود كه در مفهوم امامت مفهوم « هدايت » افتاده ، چنان كه در آيه 24 سوره سجده مىخوانيم : وَجَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَكانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ : « و از آنها امامانى قرار داديم كه به فرمان ما هدايت كنند ، چون استقامت به خرج دادند و به آيات ما ايمان داشتند » .
اين هدايت به معنى ارائه طريق نيست ، زيرا ابراهيم پيش از اين ، مقام نبوت و رسالت و هدايت به معنى ارائه طريق را داشته است .
حاصل اينكه قرائن روشن گواهى مىدهد كه مقام امامت كه پس از امتحانات مشكل و پيمودن مراحل يقين و شجاعت و استقامت به ابراهيم بخشيده شد غير از مقام هدايت به معنى بشارت و ابلاغ و انذار بوده است .
پس هدايتى كه در مفهوم امامت افتاده چيزى جز « ايصال به مطلوب » و « تحقق بخشيدن روح مذهب » و پياده كردن برنامههاى تربيتى در نفوس آماده نيست .
اين حقيقت اجمالا در حديث پر معنى و جالبى از امام صادق ع نقل شده :
ان اللَّه تبارك و تعالى اتخذ ابراهيم عبدا قبل ان يتخذه نبيا ، و ان اللَّه اتخذه نبيا قبل ان يتخذه رسولا ، و ان اللَّه اتخذه رسولا قبل ان يتخذه خليلا ، و ان اللَّه اتخذه خليلا قبل ان يجعله اماما ، فلما جمع له الاشياء * ( قالَ : « إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً ) * » قال : فمن عظمها فى عين ابراهيم * ( قالَ : « وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ ) * » قال : لا يكون السفيه امام التقى :
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 439
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٩