عقل ميدانند مانند فرشتگان و انسانها و جن .
اين احتمال نيز وجود دارد كه اين جمع بخاطر تغليب باشد ( منظور از تغليب اين است كه مجموعه اى از صاحبان صفات مختلف را با وصف صنف برتر توصيف كنيم ) .
7 - نويسنده تفسير « المنار » ميگويد : از جد ما امام صادق ع كه رضوان خدا بر او باد چنين نقل شده كه مراد از « عالمين » تنها انسانها هستند .
سپس اضافه مىكند در قرآن نيز « عالمين » به همين معنا آمده است مانند « لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً » : خداوند قرآن را بر بنده اش فرستاد تا جهانيان را انذار كند ( سوره فرقان آيه 1 ) ( 1 ) .
ولى اگر موارد استعمال عالمين را در قرآن در نظر بگيريم خواهيم ديد كه هر چند كلمه « عالمين » در بسيارى از آيات قرآن به معنى انسانها آمده است ولى در پاره اى از موارد معنى وسيعترى دارد ، و انسانها و موجودات ديگر جهان را در بر مىگيرد ، مانند « فَلِلَّه الْحَمْدُ رَبِّ السَّماواتِ وَرَبِّ الأَرْضِ رَبِّ الْعالَمِينَ » : « ستايش مخصوص خدا است كه مالك و پروردگار آسمانها و زمين ، مالك و پروردگار جهانيان است » ( جاثيه آيه 36 ) .
و مانند « قالَ فِرْعَوْنُ وَما رَبُّ الْعالَمِينَ قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَما بَيْنَهُمَا » : « فرعون گفت پروردگار عالميان چيست ؟ موسى در پاسخ گفت پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان اين دو است » ( آيه 23 و 24 سوره شعراء ) .
جالب اينكه در روايتى كه صدوق در كتاب « عيون الاخبار » از على ع نقل كرده چنين مىخوانيم : « كه امام ع در ضمن تفسير آيه » * ( الْحَمْدُ لِلَّه رَبِّ الْعالَمِينَ ) * « فرمود : * ( رَبِّ الْعالَمِينَ ) * هم الجماعات ، من كل مخلوق من الجمادات و الحيوانات : « * ( رَبِّ الْعالَمِينَ ) * اشاره به مجموع همه مخلوقات است اعم از موجودات
هامش
( 1 ) تفسير المنار جلد 1 صفحه 51 .