مىدهد ، اما روز ديگر به خاطر بهبودى نسبى بيمار ممكن است اين دارو حتى زيانبار باشد ، لذا دستور قطع آن و جانشين ساختن داروى ديگر را مىدهد .
ممكن است درسى امسال براى دانشآموزى سازنده باشد ، اما همين درس براى سال آينده بى فايده باشد ، معلم آگاه بايد برنامه را آن چنان تنظيم كند كه سال به سال دروس مورد نياز شاگردان تدريس شود .
اين مساله مخصوصا با توجه به قانون تكامل انسان و جامعهها روشنتر مىگردد كه در روند تكاملى انسانها گاه برنامه اى مفيد و سازنده است و گاه زيانبار و لازم التغيير ، به خصوص در هنگام شروع انقلابهاى اجتماعى و عقيدتى ، لزوم دگرگونى برنامهها در مقطعهاى مختلف زمانى روشنتر به نظر مىرسد .
البته نبايد فراموش كرد كه اصول احكام الهى كه پايههاى اساسى را تشكيل مىدهد در همه جا يكسان است ، هرگز اصل توحيد يا عدالت اجتماعى و صدها حكم مانند آن دگرگون نمىشود ، تغيير در مسائل كوچكتر و دست دوم است .
اين نكته را نيز نبايد فراموش كرد كه ممكن است تكامل مذاهب به جايى برسد كه آخرين مذهب به عنوان خاتم اديان نازل گردد به طورى كه دگرگونى در احكام آن بعدا راه نيابد ( شرح كامل اين موضوع را در ذيل آيه 40 احزاب در بحث خاتميت به خواست خدا مىآوريم ) .
گر چه معروف است كه يهود نسخ را به كلى منكرند و به همين دليل دگرگونى قبله را به مسلمانان ايراد مىگرفتند ولى طبق منابع مذهبيشان ناچارند نسخ را بپذيرند .
چرا كه طبق گفته تورات هنگامى كه نوح ع از كشتى پياده شد خداوند همه حيوانات را بر او حلال كرد ، ولى اين حكم در شريعت موسى ع نسخ شد و قسمتى از حيوانات تحريم گشت .
در تورات سفر تكوين فصل 9 شماره 3 مىخوانيم : « و هر جنبنده اى كه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 391
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٩١