3 - پيمان اجبارى چه سودى دارد ؟
بعضى در پاسخ اين سؤال گفتهاند : قرار گرفتن كوه بر سر آنها جنبه « ارهاب » و ترسانيدن داشته نه اجبار ، و گرنه پيمان اجبارى ارزشى ندارد .
ولى صحيحتر اين است كه گفته شود : هيچ مانعى ندارد كه افراد متمرد و سركش را با تهديد به مجازات در برابر حق تسليم كنند ، اين تهديد و فشار كه جنبه موقتى دارد ، غرور آنها را در هم مىشكند و آنها را وادار به انديشه و تفكر صحيح مىكند و در ادامه راه با اراده و اختيار به وظائف خويش عمل مىكند .
و به هر حال ، اين پيمان ، بيشتر مربوط به جنبههاى عملى آن بوده است و گرنه اعتقاد را نمىتوان با اكراه تغيير داد .
4 - كوه طور
در اينكه منظور از « طور » در اينجا اسم جنس به معنى مطلق « كوه » است و يا كوه معينى ؟ دو تفسير وجود دارد : بعضى گفتهاند طور اشاره به همان كوه معروفى است كه محل وحى بر موسى بوده است ، در حالى كه بعضى ديگر احتمال دادهاند طور در اينجا به همان معنى لغوى آن است ، همان چيزى كه در آيه 171 سوره اعراف از آن تعبير به « جبل » شده است ( وَإِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ ) ( 1 ) .
5 - در تفسير جمله * ( خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ ) * از امام صادق ع چنين نقل شده كه از آن حضرت پرسيدند : ا قوة الأبدان او قوة القلب : « آيا منظور از گرفتن آيات الهى با قوت و قدرت ، قوت جسمانى است يا معنوى و روحانى ؟ » امام در پاسخ فرمود : « فيهما جميعا » « هم با قدرت جسمانى و هم روحانى
هامش
( 1 ) تفسير ابو الفتوح رازى و تفسير كبير فخر رازى ذيل آيه مورد بحث .