نكتهها :
1 - زندگى در فضاى آزاد از اسارتها
قطع نظر از اينكه ابرها چگونه بر اين قوم در اين مدت سايه مىافكندند ؟
و من و سلوى چه بود ؟ توجه به اين نكته لازم است كه يك ملت كه سالها در ضعف و ذلت و زبونى و به صورت بردگانى بى اراده در قصرهاى فرعونيان خدمت مىكردند و يا در مزارع و باغهايشان زحمت مىكشيدند فورا نمىتوانند از تمام خلق و خوهاى گذشته آزاد شوند و حكومتى مستقل بر اساس معيارهاى الهى و انقلابى تشكيل دهند .
خواه و ناخواه اين قوم بايد دوران برزخى را براى از بين بردن رسوبات فكرى و اخلاقى گذشته ، و كسب آمادگى براى زندگى افتخار آميز آينده ، بگذرانند ، خواه اين دوران چهل سال باشد يا كمتر و يا بيشتر ، و اگر قرآن آن را به صورت يك مجازات معرفى مىكند ، مجازاتى است اصلاحگر و بيدار كننده چرا كه هيچيك از مجازاتهاى الهى جنبه انتقامجويى ندارد .
اينها بايد ساليان دراز در آن بيابان كه به خاطر سرگردانيشان ، بيابان « تيه » ناميده شده ، دور از هر گونه سلطه جباران بمانند ، و نسلى نو ، با ويژگيهاى توحيدى و انقلابى پرورش يابد و آماده حكومت بر سرزمينهاى مقدس شود .
2 - « من » و « سلوى » چيست ؟
مفسران در تفسير اين دو كلمه سخن بسيار گفتهاند كه نيازى به ذكر همه آنها نمىبينيم ، بهتر اين است نخست به معنى لغوى آنها ، سپس به ذكر تفسيرى كه از همه روشنتر به نظر مىرسد و با قرائن آيات نيز هماهنگتر است بپردازيم :
« من » در لغت به گفته بعضى قطرات كوچكى همچون قطرات شبنم است كه بر درختان مىنشيند و طعم شيرينى دارد ( 1 ) يا به تعبير ديگر يك نوع صمغ و شيره
هامش
( 1 ) مفردات راغب ماده من .