اولى نسبت به او عصيان محسوب مىشد ، او به سرعت متوجه وضع خود شد و به سوى پروردگارش بازگشت .
در اينكه منظور از « كلمات » چه بوده در پايان اين بحث سخن خواهيم گفت .
به هر حال آنچه نمىبايست بشود - يا مىبايست بشود - شد ، و با اينكه توبه آدم پذيرفته گرديد ، ولى اثر وضعى كار او كه هبوط به زمين بود تغيير نيافت ، و چنان كه آيات فوق مىگويد : « ما به آنها گفتيم : همگى ( آدم و حوا ) به زمين فرود آئيد ، هر گاه از جانب ما هدايتى براى شما آيد كسانى كه از آن پيروى كنند ، نه ترسى دارند و نه اندوهگين خواهند شد » ( * ( قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْها جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدىً فَمَنْ تَبِعَ هُدايَ فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ) * ) .
« ولى آنان كه كافر شوند و آيات ما را تكذيب كنند براى هميشه در آتش دوزخ خواهند ماند » ( * ( وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآياتِنا أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ ) * ) .
نكتهها :
1 - كلماتى كه خدا بر آدم القا كرد چه بود ؟
در اينكه « كلمات » و سخنانى را كه خدا براى توبه به آدم تعليم داد چه سخنانى بوده است در ميان مفسران گفتگو است .
معروف اين است كه همان جملات سوره اعراف آيه 23 مىباشد : « قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَتَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ الْخاسِرِينَ » : « گفتند : خداوندا ما بر خود ستم كرديم ، اگر تو ما را نبخشى و بر ما رحم نكنى از زيانكاران