فرشتگان و بر فطرت پاك بود ، ولى بعد از آزادى خود سوء استفاده كرد و بناى طغيان و سركشى گذارد ، پس او در آغاز پاك آفريده شد و انحرافش بر اثر خواست خودش بود .
ثانيا : از نظر سازمان آفرينش وجود شيطان براى افراد با ايمان و آنها كه مىخواهند راه حق را بپويند زيانبخش نيست ، بلكه وسيله پيشرفت و تكامل آنها است ، چه اينكه پيشرفت و ترقى و تكامل ، همواره در ميان تضادها صورت مىگيرد .
به عبارت روشنتر : انسان تا در برابر دشمن نيرومندى قرار نگيرد هرگز نيروها و نبوغ خود را بسيج نمىكند و به كار نمىاندازد ، همين وجود دشمن نيرومند سبب تحرك و جنبش هر چه بيشتر انسان و در نتيجه ترقى و تكامل او مىشود .
يكى از فلاسفه بزرگ تاريخ معاصر « تواينبى » مىگويد : « هيچ تمدن درخشانى در جهان پيدا نشد ، مگر اين كه ، ملتى مورد هجوم يك نيروى خارجى قرار گرفت و بر اثر اين تهاجم نبوغ و استعداد خود را به كار انداخت و آن چنان تمدن درخشانى را پىريزى كرد » .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 194
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٤