آدم شاهد اين مقصود است ! به هر حال خدا مىخواست موجودى بيافريند كه گل سر سبد عالم هستى باشد و شايسته ، مقام خلافت الهى و نماينده « اللَّه » در زمين گردد .
در حديثى كه از امام صادق ع در تفسير اين آيات آمده نيز به همين معنى اشاره شده است كه فرشتگان بعد از آگاهى از مقام آدم دانستند كه او و فرزندانش سزاوارترند كه خلفاى الهى در زمين و حجتهاى او بر خلق بوده باشند ( 1 ) .
سپس در آيه مورد بحث اضافه مىكند : « فرشتگان به عنوان سؤال براى درك حقيقت و نه به عنوان اعتراض » عرض كردند آيا در زمين كسى را قرار مىدهى كه فساد كند و خونها بريزد ؟ ! « ( * ( قالُوا أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَيَسْفِكُ الدِّماءَ ) * ) » در حالى كه ما تو را عبادت مىكنيم تسبيح و حمدت بجا مىآوريم و تو را از آنچه شايسته ذات پاكت نيست پاك مىشمريم « ( * ( وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ) * ) .
ولى خداوند در اينجا پاسخ سربسته به آنها داد كه توضيحش در مراحل بعد آشكار گرديد : « فرمود من چيزهايى مىدانم كه شما نمىدانيد » ! ( * ( قالَ إِنِّي أَعْلَمُ ما لا تَعْلَمُونَ ) * ) .
فرشتگان آن چنان كه از سخنانشان پيدا است پى برده بودند كه اين انسان فردى سر به راه نيست ، فساد مىكند ، خون مىريزد ، خرابى به بار مىآورد . اما از كجا دانستند ؟ ! گاه گفته مىشود خداوند قبلا آينده انسان را بطور اجمال براى آنها بيان فرموده بود ، در حالى كه بعضى احتمال دادهاند ملائكه خودشان اين مطلب را از
هامش
( 1 ) نقل از كتاب معانى الاخبار ( طبق نقل تفسير الميزان جلد 1 صفحه 121 ) از اين حديث گرچه بيشتر عظمت مقام انبياء و امامان استفاده مىشود ولى پيدا است كه انحصار به آنها ندارد آنها مصداق اتم و اكمل اين موضوعند .