الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ ) .
مسلما اگر در اين گونه موارد بجاى اين مثالهاى كوچك ، مثلهاى بزرگى از آفرينش كواكب و آسمانهاى پهناور قرار داده شود ، بسيار نامناسب خواهد بود ، و هرگز با اصول فصاحت و بلاغت سازگار نيست .
اينجا است كه خداوند مىفرمايد : ما ابا نداريم از اينكه مثال به پشه بزنيم و يا بالاتر از آن ، تا حقايق عقلانى را در لباس مثالهاى حسى بريزيم و در اختيار بندگان قرار دهيم .
خلاصه اينكه هدف رساندن مطلب است ، مثالها نيز بايد قبايى باشد درست متناسب قامت مطالب .
در اينكه منظور از « * ( فَما فَوْقَها ) * » ( پشه يا بالاتر از آن ) چيست ؟ مفسران دو گونه تفسير كردهاند :
گروهى گفتهاند منظور « بالاتر از آن در كوچكى » است ، زيرا مقام ، مقام بيان كوچكى مثال است ، و برترى نيز از اين نظر مىباشد ، اين درست به آن ميماند كه گاه به كسى بگوئيم تو چرا براى يك تومان اينهمه زحمت مىكشيد ، شرم نمىكنى او مىگويد شرمى ندارد من براى بالاتر از آن هم زحمت مىكشى ، حتى براى يك ريال ! بعضى ديگر گفتهاند : مراد « بالاتر از نظر بزرگى » است ، يعنى خداوند هم مثالهاى كوچك را مطرح مىكند و هم مثالهاى بزرگ را ، درست مطابق مقتضاى حال .
ولى تفسير اول مناسبتر به نظر مىرسد .
سپس در دنبال اين سخن مىفرمايد : « اما كسانى كه ايمان آوردهاند مىدانند كه آن مطلب حقى است از سوى پروردگارشان » ( * ( فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّه الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 147
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٧