پيشرفت سريع اسلام همچون برق آسمانى چشم آنها را خيره كرده بود ، و آيات قرآن كه پرده از رازهاى نهانيشان بر مىداشت همچون صاعقهها آنها را هدف قرار مىداد ، هر دم احتمال مىدادند آيه اى نازل گردد و پرده از رازهاى ديگرى بر دارد و رسواتر شوند .
چنان كه قرآن در آيه 64 سوره توبه مىگويد : يَحْذَرُ الْمُنافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِما فِي قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِؤُا إِنَّ اللَّه مُخْرِجٌ ما تَحْذَرُونَ :
« منافقان از اين مىترسند كه سوره اى بر ضد آنها نازل شود و آنچه در درون مخفى مىدارند فاش گردد بگو هر چه مىخواهيد استهزاء كنيد خدا آنچه را از آن مىترسيد ظاهر مىسازد » .
منافقان از اين نيز وحشت داشتند كه با علنى شدن اسرارشان فرمان جنگ از طرف خدا با اين دشمنان خائن داخلى صادر شود و مسلمانان كه در آن روز قوى و نيرومند بودند بر آنها ، حمله كنند ، آن چنان كه قرآن مىگويد : لَئِنْ لَمْ يَنْتَه الْمُنافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لا يُجاوِرُونَكَ فِيها إِلَّا قَلِيلًا مَلْعُونِينَ أَيْنَما ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلًا :
« اگر منافقان و آنهايى كه قلبشان بيمار است و كسانى كه با اشاعه اكاذيب ، ترس و وحشت و سستى مىآفرينند ، دست از كردار خود بر ندارند ما تو را بر آنها مىشورانيم تا نتوانند در جوار شما جز اندكى زندگى كنند و به صورت افراد نفرين شده هر جا يافت شوند ، آنها را بگيرند و بكشند » ( احزاب - 60 - 61 ) .
از اين آيات به خوبى استفاده مىشود كه منافقان در وحشت و سرگردانى سختى در مدينه قرار داشتند ، آيات با لحن شديد و قاطعى پى در پى همانند رعد و برق آسمانى بر ضد آنها نازل مىشد ، و هر آن احتمال اين مىرفت كه دستور مجازات و يا حد اقل اخراج آنها از مدينه صادر گردد .
اگر چه شان نزول اين آيات ، منافقان عصر پيامبر ص است اما با توجه به اينكه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 114
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١١٤