شش - بهره ورى از نبوغ نوابغ براى توليد اكتشافات و اختراعات در صحنههاى گوناگون علوم و صنايع - اين دسته از مردم كه مىتوانند در آماده ساختن وسايل حيات مادى و معنوى انسانها نقش اساسى داشته باشند ، به يك مديريت عالى از نظر آماده ساختن وسايل و ابزار علمى و صنعتى و آسودگى فكر و ارزشيابى صحيح كارهاى آنان نيازمند مىباشند . و در صورت حركتهاى انحرافى فكرى و روانى ، احتياج به توجيهات منطقى صحيح دارند كه مديرتها با طرق مناسب بايد آنها را انجام بدهند . تجويز آزادى بدون تحقيق در ارزيابى منطقى نتايج و ثمرههاى فكرى نوابغ مخصوصا در علوم انسانى ، مانند تجويز آزادى براى كسى است كه در كشتى نشسته و راه را براى جريان آب به كشتى باز مىكند كه بالاخره هم خودش را غرق خواهد كرد و هم كشتى و كشتى نشينان را .
هفت - بهره ورىهاى هنرى - تجويز بهره ورى از هر نوع اثر هنرى ، از جمله آثارى كه از فعاليت هنرى تنها داراى انتقالات هشيارانه و حذف و انتخاب در واقعيتها و آبيارى با تمايلات مردم معمولى مىباشد كه در اين صورت هدف هنرمند فقط واداشتن مردم به شگفتى است ، نوعى ايجاد مانع در مسير بروز هنرهاى اصيل و سازنده و زيبا و بيدار كننده است . اصلى كه در اين بهره ورى بايد مراعات گردد ، هنر براى « حيات معقول » انسانها است نه هنر براى هنر هر چه باشد .
هشت - بهره ورى از وارستگىها و مربيان معنوى انسانها اعم از برازندگىهاى اخلاقى ، ارزشى و دينى - مىتوان با كمال قاطعيت گفت : چنان كه جامعه اى كه از داشتن متفكران و خردمندان محروم است ، مانند شخصى است كه از داشتن انديشه و تعقل محروم است ، هر جامعه اى كه از وجود وارستگان و مردم با تقوى و عاشقان راستين كمال خالى است چنين جامعه اى ، حقيقتى به نام وجدان ندارد . اينان پشتيبانان واقعى جانهاى آدميان هشيار در ميان مستان مىباشند .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 27
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٧