( 1 ) البته منظور از تطبيق به نظريه جاذبه يا دافعه در ابيات مولوى ، تنها تشبيه به اين است كه چنان كه جاذبه و دافعه در احتمال مولوى قابل ديدن نيستند ، همچنان است ستون برپا دارنده آسمانها . و اين توهم را كه لازمهء وجود ستون براى برپا داشتن آسمانها جسمانى بودن آسمانها است و علوم فضايى و كيهانى تاكنون چنين چيزى را اثبات نكرده است ، مىتوان چنين پاسخ داد كه علوم تاكنون با استناد به مشاهده و تجربه چنين چيزى را اثبات نكرده است ، نه اين كه جسمانى بودن آسمانها را رد كرده است . و با نظر به آيهء شريفهء * ( إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ ) * ( 2 ) ( ما آسمان اول را با ستارگان آراستيم ) معلوم مىشود كه دانش بشر هنوز به فوق آسمان اول نرسيده است و همهء معلوماتش مربوط به همين آسمان است .

كه از آيه شريفه * ( قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ ) * استفاده مىشود . همان گونه كه در بعضى از مباحث اين مجلدات مطرح كرده‌ايم ، اختيار انواعى مختلف دارد ( 3 ) كه ممكن است آنها را تا 8 نوع در نظر گرفت : 1 - اختيار خداوند 2 - اختيار فرشتگان 3 - اختيار انبيا و رسل 4 - اختيار وارستگان و حكما و عرفاى تهذيب يافته 5 - اختيار انسانهاى معمولى