با يكديگر . ص 297 45 - قسم دوم - اصول ثابتهء سياسى در قلمرو « آن چنان كه بايد » در ارتباط انسانها با يكديگر . ص 298 46 - 4 . اصول ثابتهء اخلاق در دو قلمرو « آن چنان كه هست » و « آن چنان كه بايد » . ص 304 47 - 1 . اشتياق به صيانت تكاملى ذات . ص 304 48 - 2 . وجدان اخلاقى .
ص 305 49 - 3 . دريافت حقيقى وحدت يا اشتراك همهء افراد مردم در اصول و مختصات جسمانى ، روانى و روحانى . ص 305 50 - 4 . احساس و انجام تكليف مستند به مطلوبيت ذاتى آن ، نه در مجراى سوداگرىهاى خودخواهانه . ص 305 51 - 5 . مراعات جدى ارزش هدف و وسيله . ص 305 52 - اصول ثابتهء اخلاق در قلمرو انسان « آن چنان كه بايد و شايد » . ص 306 53 - نخستين ريشهء ثابت و اساسى اخلاق از دين كلى الهى برمىآيد . ص 306 54 - دومين ريشهء ثابت و اساسى اخلاق از وجدان ناب بشرى سرچشمه مىگيرد . ص 307 55 - هر كس مسئول كار خود و بار هر كسى مطابق توانايى او است . ص 308
55 ، 57 - و وعظتم به من كان قبلكم ، و ضربت الأمثال لكم و دعيتم إلى الأمر الواضح ، . . . و من لم ينفعه اللَّه بالبلاء و التّجارب لم ينتفع بشيء من العظة ( شما را با آگاه ساختن به سرگذشت گذشتگان ، پند و اندرز دادهاند و براى شما مثلها زدهاند و شما به يك امر روشن دعوت شدهايد . . . و كسى كه خداوند به او به وسيلهء آزمايش و تجربهها نفعى نرساند ، از هيچ اندرزى سود نخواهد برد . )
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 179
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٧٩