كمال وضوح در جريان زندگى مىبينيم كه هر اندازه از طغيانگرى غرايز حيوانى خود كه بر محور خودخواهى مىچرخند و فعاليت مىكنند ، جلوگيرى مىكنيم ، به همان اندازه شايد هم در اغلب موارد ، بيش از آن اندازه كه غرايز حيوانى را مهار مىكنيم ، شخصيت ما نيروهايى متنوع مانند معرفت جويى ، نوع دوستى ، قدرت بر تحمّل حوادث ، قدرت بر اراده و تصميمهاى مفيد ، مشاهدهء حكمت در جهان هستى و غير ذلك در خود احساس مىنمايد .
البته بديهى است كه مهار سركشىهاى غرايز حيوانى تلخ و گاهى زجرآور است ، ولى سعادت و الا كه بهشت برين و لقاء اللَّه ( ديدار خداوند ) را نصيب آدمى مىنمايد ، در داشتن شخصيت تصفيه و تهذيب شده است نه آن « من » اسير تمايلات حيوانى .
جملات بعدى امير المؤمنين عليه السلام تا جملهء ( 8 ) توضيح و نتيجهء مطلب قبلى است كه بيان نموديم و به جهت وضوح آنها نيازى به تفسير نيست .
9 ، 13 - و اعلموا - عباد اللَّه - أنّ المؤمن لا يصبح و لا يمسي إلَّا و نفسه ظنون عنده فلا يزال زاريا عليها و مستزيدا لها فكونوا كالسّابقين قبلكم ، و الماضين أمامكم قوّضوا من الدّنيا تفويض الرّاحل ، و طووها طىّ المنازل ( و بدانيد اى بندگان خدا ، انسان با ايمان به صبح و شام وارد نشود ، مگر اين كه نفس او در نزد او مورد بدگمانى باشد و همواره از نفس خويشتن عيبجويى نمايد و بر خرده گيرى از نفسش بيفزايد . مانند كسانى باشيد كه پيش از شما سبقت گرفتند و گذشتند و از دنيا مانند كوچ كننده ، كنده شدند و مانند كسانى كه دنيا را منزل به منزل در نورديدند ، از ديدگاه شما حركت كردند و مقصد نهايى را پيش گرفتند )
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 152
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٥٢