گردد : ( 1 - ارتباط انسان با خويشتن 2 - با خدا 3 - با جهان هستى 4 - با همنوع خود ) .
آدمى بدون توفيق يافتن در تنظيم و اصلاح مزبور ، نه به آرامش قلبى مىرسد و نه از عقل و خرد خود مىتواند بهره مند گردد و نه به آن رضايت و آرامش مطلقى كه اساسىترين و اصيلترين آرمان او است توفيق مىيابد . استمداد و چاره جويىها به وسيلهء تخدير و خودفريبى و « بارى به هر جهت » و تكيه بر يك عدّه مفاهيم اميد بخش ساختگى و غير ذلك پاك كردن مسئله از ديدگاه است ، نه پاسخ آن . هيچ مىدانيد كه اگر بشر خود را از تخدير و خودفريبىها به دور نگاه مىداشت ، با داشتن آن همهء سرمايهء عقل و فهم و احساسات عالى ، امروز به كجا مىرسيد پاسخ اين سؤال را از سردمداران گوناگون جوامع ديروز و امروز بپرسيد كه خود را شايستهء مديريت و رهبرى انسانها قلمداد مىكنند .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 122
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٢٢