ملاحظه مىكنيد كه على ( ع ) نمىفرمايد قوانين پيش ساخته در بارهء انسانها چنين اقتضاء مىكند كه من براى تو مىخواهم بگويم ، بلكه مىفرمايد فرزندم ، من در كردار و رفتار آنان نگريستم و آثار آنان را پيگردى كردم و در بارهء اخبار سرگذشت آنان انديشيدم . در اين استقراء و پيگردى چنان دقيق كار كردم كه گويى من يكى از همان مردم بودهام و با آنان زندگى كردهام لذا اصول و قوانين ناب را كه از حوادث و رفتارهاى زندگى و نتايج كارهاى آنان به دست آوردهام براى تو انتخاب نموده و بيان مىكنم .
در قرآن مجيد حتى يك مورد نمىتوان پيدا كرد كه خداوند بفرمايد : اين كه شما بايد حقائق عالم هستى را تا آنجا كه مقدور است بفهميد ، بنشيند و با ذوق و شطرنج بازيهاى مغزى روى مهرههاى تخيلى در بارهء آن حقائق بينديشيد ، بلكه همواره خداوند بندگان خود را به مشاهده و نظر در واقعيات عالم هستى از وجود خود گرفته تا همه كرات فضايى و واقعيات زمينى را دستور اكيد فرموده است .
30 ، 31 - فإذا رمى ببصره ألى قوائمه زقأ معولا بصوت يكاد يبين عن استغاثته ، و يشهد بصادق توجّعه لأنّ قوائمه حمش كقوائم الديكة الخلاسيّة ( و در آن هنگام كه به پاهايش مىنگرد صدايى ناله مانند بر مىآورد ، چونان جاندارى كه پناه جويى خود را آشكار مىكند ، فرياد او به صدق احساس دردش گواهى مىدهد ، زيرا پاهايى سياه رنگ و زشت و نازك دارد مانند پاهاى خروس خلاسى . . . )
آيا شدت احساس زيبايى طاوس در خويشتن است كه با نالهء از دل بر آمده به جهت مشاهدهء زشتى پاهايش تعديل مىگردد
امير المؤمنين عليه السلام در اين جملات صريحا نمىفرمايد كه علت نالهء طاوس در هنگام نگريستن به پاهايش معلول شدت احساس زيبايى بال و پر و ديگر اعضاى او