ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 249

1 . و فى التّجارب علم مستأنف ( 1 ) ( علم جديد در تجربه‌ها است . ) يا ( تجربه‌ها است كه موجب بروز علم جديد مىگردد . ) 2 . العقل عقلان : عقل الطَّبع و عقل التّجربه - ( 2 ) ( تعقل بر دو نوع است : تعقل با عقل طبيعى و استعدادى و تعقل ناشى از تجربه . ) 3 . رأى الَّرجل على قد تجربته - ( 3 ) ( ارزش رأى و نظر انسان به مقدار تجربهء اوست . ) [ يا ارزش رأى يك انسان وابسته به كميت و كيفيت تجربهء او است . ] 4 . الظَّفر بالحزم و الحزم بالتّجارب - ( 4 ) ( پيروزى با حسابگرى دقيق است و حسابگرى دقيق بوسيلهء تجربه . ) 5 . القعل حفظا لتجّارب - ( 5 ) ( و تعقل نگهدارى و بهره بردارى از تجربه‌ها است . ) 6 . فأنّ الشقّى من حرم نفع ما أوتى من العقل و التّجربة - ( 6 ) ( شقى كسى است كه از منفعت تعقل و تجربه اى كه به او داده شده است محروم بماند . ) 7 . در آغاز وصيتى كه به فرزندش امام حسن مجتبى عليهما السلام مىفرمايد ، چنين فرموده است ) * : أى بنىّ و أنّى و إن لم أكن عمِّرت من كان قبلى ، فقد نظرت فى أعمالهم و فكَّرت فى أخبارهم و سرت فى آثارهم ، حتّى عدت كأحدهم ، بل كأنّى بما انتهى من أمورهم إلىّ قد عمِّرت مع أوّلهم ألى آخرهم فعرفت صفو ذلك من كدره و نفعه من ضرره فاسخلصت لك من كلّ أمر نخيله و توخيّت جميله و صرفت عنك مجهوله . . .