مادّى محدود مىسازند و نمىدانند عذاب و تلخى محروميت از ديدار خداوندى و مشمول بودن به الطاف او در ابديت چيست و چقدر جانگداز است . آرى ، بسيار دشوار است تصور اين كه ورود به عذاب جسمانى در آخرت آسانتر است از هجران از رحمت و الطاف ايزد منان . امير المؤمنين عليه السلام عرض مىكند : فهبنى يا إلهى و سيّدى و مولاى و ربّى صبرت على عذابك فيكف أصبر على فراقك و هبنى يا إلهى صبرت على حرّ نارك فكيف أصبر عن النّظر إلى كرامتك - ( 1 ) ( خداى من ، سيّد و مولاى من ، گيرم كه به عذاب تو تحمل كردم ، چگونه به جدايى تو صبر كنم . اى خداى من ، گيرم كه به گرماى آتش تو شكيبا گشتم ، چگونه مىتوانم به محروميت از كرامت تو بردبار باشم . ) اين افتخار خداشناسان ، و اين پرچمدار همهء ارزشهاى انسانى ، با شناخت خداوندى است كه عظمت كرامت و وصال او را درك كرده و تلخى محروميت از آنها را ، بسيار شديدتر و جانكاه تر از عذاب دوزخ تلقى فرموده است .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 166
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٦٦
راز بگشا اى علىّ مرتضى
اى پس از سوء القضاء حسن القضاء
اى على كه جمله عقل و ديده اى
شمّه اى واگو از آنچه ديده اى
مولوى
با توجه به مطلب بالا ، ببينيد چه ساده لوحانى با شهرت علمى و فرهنگى در تاريخ چه تصوراتى در بارهء موضوع فوق دارند همانطور كه در عبارات زير خواهيم ديد كه با تكيه به برخى مسائل ، از اهميت قرار گرفتن در شعاع جاذبهء خداوندى غافل ماندهاند و خسارت جبران ناپذير و عذاب بسيار تلخ مهجورى از وصال ديدار خداوند متعال را درك نكردهاند دنى ديدرو از اصحاب مشهور دائرة المعارف چنين مىگويد : « بيان خود
هامش
( 1 ) . دعاى كميل بن زياد النخعي كه امير المؤمنين ( ع ) به او تعليم فرموده است .