بينهايت امر خداوندى آنجا را هم در بر دارد . )
21 ، 25 - و ما الَّذى نرى من خلقك ، و نعجب له من قدرتك ، و نصفه من عظيم سلطانك ، و ما تغيب عنّا منه و قصرت أبصارنا عنه ، و انتهت عقولنا دونه و حالت ستور الغيوب بيننا و بينه أعظم ( چيست آنچه را از مخلوقات كه ما مىبينيم و از قدرت تو در شگفتى فرو مىرويم و عظمت سلطه و توانايى ترا توصيف مىنماييم ، در حالى كه آن حقائقى كه از ما پوشيده و ديدگان ما از ديد آن ، كوتاه است و عقول ما به آن نرسيده متوقف مىگردد و پردههاى غيب كه ميان ما و آنها است ، با عظمتتر است . )
آنجا كه براى بوجود آمدن پديدهء زندگى در روى كرهء زمين ، نياز به وجود و جريان كهكشانها در اين كيهان بزرگ به همين نظمى كه هست ، دارد ، براى بجريان افتادن كيهان بزرگ چه واقعياتى دست به كار شده اند
شما اين عبارت را در تحقيقات زيست شناسى امروزه مشاهده مىكنيد : « منشأ حيات جزء مكَّمل رشد تكامل عمومى جهان ما بود . بنا بر اين فقط بر اساس تكامل عمومى ماده است كه بررسى آن مىتواند مفيد واقع شود . . . » - ( 1 ) از اين عبارت چنين استفاده مىشود كه براى به وجود آمدن پديده حيات و به جريان افتادن آن ، حركت تكاملى عمومى جهان لازم بود كه حيات بعنوان جزء مكمّل آن ، تحقق پيدا كند و حركت تكاملى را آغاز كند . حال ما در برابر يك مسئلهء با اهميتتر قرار مىگيريم و آن اينست كه براى به وجود آمدن خود جهان كيهانى كه بنا بر اصل فوق
هامش
( 1 ) . حيات : طبيعت و منشأ و تكامل آن ، تأليف آ . اى . اپارين ، ترجمه آقاى هاشم بنى طرفى ، چاپ چهارم ، ص 108 .