ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 132

راه حكمت است « ، برتراند راسل . ) . . - ( 1 ) ( . عبارات ماكس پلانك كه به حق از پدران فيزيك جديد مىباشد ، چنين مىگويد : « تصويرى كه دانشمندان از جهان خارجى مىسازند - كمال مطلوب فكرى دانشمندى كه در رشتهء فيزيك كار مىكند آن است كه واقعيت عالم خارج را فهم كند . وسيله اى كه وى براى رسيدن به اين منظور در اختيار دارد ، چيزى است كه در علم فيزيك » اندازه گيرى « ناميده مىشود ، و اين گونه وسائل هيچ نوع اطلاع مستقيمى در بارهء عالم خارج نمىدهند . بلكه تنها كار آنان اينست كه نمودهاى فيزيك را ثبت كنند و به شكلى نمايش دهند . اسبابهاى اندازه گيرى اطلاع و آگهى صريح بما نمىدهند و نتائج حاصل شده از آنها بايد مورد تفسير و تعبير قرار گيرد ، چنان كه هلمهولتز گفته است : اندازه گيرى علائمى را در دسترس عالم فيزيك مىگذارد كه وى بايد آنها را ترجمه كند ، همان گونه كه يك نفر متخصص در خطوط قديمى بايد اسناد مربوط به مدنيتهاى مجهول ما قبل تاريخ را ترجمه كند . نخستين چيزى كه اين متخصص خط فرض مىكند - و براى آنكه كارش بتواند نتيجه اى داشته باشد ، ناچار از چنين فرضى است - آن است كه اين سند يا نوشته محتواى اطلاع و پيغامى است كه بنا بر قواعد صرف و نحو تنظيم شده است . به همين ترتيب