مجلدات در بارهء علوم انسانى است و ما به قدر متيقن به ده ميليون مجلد در بارهء علوم انسانى بسنده مىكنيم . و از اين ده ميليون ، يك ميليون مجلد را در بارهء علوم مذهبى و اخلاقى و ديگر امور وابسته به دردها و دواها ( بايستگىها و شايستگىهاى بشرى ) در نظر مىگيريم . و هر مجلد را به طور معمولى سيصد صفحه به حساب مىآوريم . مجموع صفحات نوشته شده در بارهء دردهاى بشرى و دواهاى آنها ، مىشود سيصد ميليون صفحه و از اين سيصد ميليون ، دويست و نود و نه ميليون مجلد را به عنوان تمثيلات و حكايات و مطالب اضافى منها مىكنيم . در نتيجه ما يك ميليون صفحه در بارهء دردها و دواهاى بشرى مربوط به تشخيص و نسخه درمان آنها را در اختيار داريم بالاتر از اين همه واقعيات ، كه با توانايىهاى گوناگون انسانها به وجود آمده است ، كتب آسمانى را در نظر مىگيريم كه حقائق اصلى و نهائى دردها و دواها را با واضحترين بيانات مطرح نموده است . با اين حال ، آن كدامين درد است كه نمىگذارد انسانها دردها و درمانهاى خود را در اين تشخيص نامهها و نسخهها بفهمد و به يك زندگى سالم توفيق يابد مىگويند كاش ، يك كتاب هم در بارهء پيدا كردن اين درد كه مانع اصلى پيدا كردن دردها و درمانهاى خويشتن است ، تأليف مىشد . مىگوييم : قطعى است كه اين كتاب به وسيلهء كتابهاى آسمانى و آن دسته از صاحبنظران وارسته از آلودگىها كه آنها را براى مردم تفسير و تفهيم نمودهاند ، تأليف و در اختيار آنان گذاشته شده است . اين درد عبارت است از خود خواهى تعديل نيافته كه هر لحظه با شرنگ جانگزاى جهل مركب آبيارى مىگردد . براى مبارزه با اين درد ، يك دوا وجود دارد كه بدون آن كارى از دست هيچ كس ساخته نيست . اين دوا عبارت است از اراده كه تا در درون آدمى به وجود نيايد و نفس از خواب برنخيزد ، محال است بيمارى مزبور از بين برود
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 99
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٩٩