ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 74

ديگر بر آنها چيره شدند آن وقت اختلاف بين دو قدرت دوباره شروع شد . » ( 1 ) روسو در جاى ديگر مىگويد : « قوانين يهود كه هنوز باقى است و شريعت فرزند اسماعيل محمد ( ص ) كه از ده قرن پيش بر تمام دنيا حكمفرما است ، هنوز هم از عظمت مردان بزرگى كه آن را تدوين نموده‌اند ، حكايت مىكند . فلاسفهء خودپسند و متدينين متعصب و لجوج [ ارزش ] اين مردان بزرگ را به جا نياورده‌اند ، ولى مرد سياسى واقعى در تشكيلات ايشان ، قريحهء بزرگى را مىبيند كه موجد [ مبانى ] و مؤسسات ( 2 ) با دوام است . » 2 . روبرت هوگوت جاكسون ، دادستان ديوان كشور ممالك متحدهء آمريكا چنين مىگويد : « . . . به نظر يك نفر آمريكايى اساسىترين اختلافات در رابطه ميان قانون و مذهب قرار دارد . در غرب حتى در آن كشورها كه عقيدهء محكم به تفكيك مذهب از سياست ندارند ، سيستم قانونى را يك موضوع دنيوى مىدانند كه در آن ، مقتضيات وقت رل بزرگى بازى مىكند . البته نفوذهاى مذهبى در تشكيل قوانين خيلى قوى و مؤثر بوده‌اند . » قانون عبرى پنتاتوك كه پنج كتاب اول تورات باشد ، تعليمات مسيح و قوانين كليسايى هر كدام كمكى به فكر قانونى ما كرده‌اند . در ازمنهء پيش غير معمولى و غير عادى نبوده كه سياستمداران با نفوذ و قضاوت و قانونگذاران را از ميان مشايخ كليسا انتخاب كنند . ولى با وصف همهء اينها ، قانون به صورت يك امر دنيوى باقى مانده است . مجالس متعدد براى وضع قانون و دادگاهها براى اجراى آن به وجود آمده‌اند و اينها تأسيسات اين جهانى به شمار مىآيند كه با دولت سر و كار دارند و مسئول آن مىباشند