( به معناى اخص ) لائيك يعنى تفكيك دين از سياست ( 1 ) بنا به تعريف دائرة المعارف بريتانيكا : لائيك از موارد و مصاديق سكولار مىباشد ، زيرا تفكيك دين از سياست اخص از سكولار و سكولار اعم از لائيك مىباشد . اين دو طرز تفكر ، دين را بطور كامل نفى نمىكنند ، بلكه آن را از امور و شئون زندگى دنيوى و مخصوصا از سياست تفكيك مىنمايند .
3 - آته ايسم
اين نوع تفكر بدان جهت كه خدا را قبول ندارد ، لذا به بطلان كلى دين حكم نموده و آن را به عنوان يك امر واقعى تلقى نمىكنند . البته ممكن است بعنوان آلت و وسيله اى براى پيش برد اهداف مكتبى خود مورد بهره بردارى قرار بدهد - همان روش ماكياولى كه سياست را از اصالت بر كنار نموده است .
نظريهء سكولار در قرنهاى 14 و 15 ميلادى در نتيجهء تعارض طرز تفكرات و روشهاى اجتماعى و سياسى كليسا در مغرب زمين ، پا به عرصهء تفكرات نهاده و همان گونه كه خواهيم ديد با توجه به معناى حيات ، دين و سياست از ديدگاه اسلام ، چنين تعارضى امكانناپذير است ، زيرا عقايد دينى ، سياست ، علم ، اقتصاد ، فقه ، حقوق ، فرهنگ ، هنر ، اخلاق و غير ذلك در اسلام ، اجزاء و شئون تشكيل دهندهء يك حقيقت مىباشند .
آيا مسلك سكولاريسم در فلسفهء سياسى ارسطو نهفته است
بعضى از مورخين فلسفهء سياسى ، نظريهء سكولاريسم را به ارسطو نسبت داده است . اين نسبت ، به هيچ وجه صحيح نيست . گفته شده است : « ديگر از نكات غفلت و عدم توجه هر دو فيلسوف ( دانته و توماداكن ) آن كه به اهميت خطر مسلك سكولاريسم يعنى دنياپرستى و دنيادارى كه در بطن كتاب سياست ارسطو نهفته بود ، پى نبردند ، به خصوص مسائلى كه از اين فرضيهء ارسطو ناشى مىشد كه مىگفت : « جامعهء مدنى به خودى خود در
هامش
( 1 ) مأخذ مزبور ، مادهء . . . Lai ، ص 2795 و دائرة المعارف بريتانيكا ، ماده . . . LAI .