انديشه در حدود ضرورتها و نيازها و تجملاتى كه براى آنان عرضه مىشود ، مىانديشند . طبيعى است كه اين گونه انديشههاى تحميلى باعث شده است كه اكثريت بسيار چشمگير دنيا ، از زندگى طبيعى جز ابعاد محدود مادى آن را درك نكنند . و نفهمند كه موجوديتشان چيست از كجا آمده است به كجا آمده است با كه زندگى مىكند و براى چه آمده است و به كجا مىرود و بديهى است كه هيچ فردى در اين دنيا ، بدون دريافت پاسخ جدى به سئوالات فوق ، نمىتواند تفسير و توجيهى قانع كننده براى زندگى خود دريابد . امير المؤمنين عليه السلام مىفرمايد : بنگريد و ديده ور شويد .
نديده بينا شدن نظر نكرده ديده ور شدن اينست آرزوى محال كه عده اى فراوان آن را در سر مىپرورانند ممكن است بگوييد : مگر مردم چشم ندارند مگر مردم تعليمات نمىبينند مسلم است كه انسانها به هر چه كه جلب نظر كند ، مىنگرند و هر چه را كه مورد نياز ببينند ، آن را مىآموزند . آرى ، صحيح است . ولى بحث در اين است كه ملاك جلب شدن آنان به اشياء و پديدهها چيست آيا واقعا آنچه را كه بايد ببينند ، تشخيص دادهاند و به آن دست يافتهاند و از آنچه كه مىبينند ، نتيجه گيرى مىكنند اگر پاسخ اين سئوالات مثبت بود ، آيا تاريخ بشر همين مسير را پيش مىگرفت كه امروزه نام قرن خود را « قرن بيگانگى انسان از انسان » ، « قرن از خودبيگانگى » ، « قرن محكوميت انديشه » و « قرنى كه به دنبالش بقاء زندگى مردم در روى زمين مشكوك شده است » همچنان كه در بيانيهء كنفرانس ونك اور - كانادا آمده است . اگر گردانندگان جوامع مىخواهند به انسانها حكومت كنند و اين قرن بيستم كه به پايانش نزديك مىشويم ، آخرين قرن زندگى انسانها در روى زمين نباشد ، بايد و به طور حتم ، فرهنگ شنيدن و ديدن را ترويج كنند .
21 ، 25 - فأفق أيّها السَّامع من سكرتك و استيقظ من غفلتك و اختصر من عجلتك و أنعم الفكر فيما جاءك على لسان النبىّ الأمّىّ صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - ممَّا لابدّ منه و لا محيص عنه و خالف
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 201
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٠١