مولوى ديباچهء دفتر ششم از دشمنىها و خصومتهاى خارجى همان مقدار مىتوان پرهيز كرد كه تقريبا از انقلابها و نهضتهاى داخلى . و چون دولت صالح و حكيمانه تصميم گرفته است كه به ظلم به ديگران مرتكب نشود ، لذا نيمى از هدف مسلَّح شدن ساير دولتها را دارد كه غالبا هم براى دفاع مسلح مىشوند و هم براى حمله به ديگران ، بلكه اين دولت صالح در هنگام حملهء دشمنان ظالم قصدى جز دفاع از خويشتن با همهء عدالت در به كار بردن قوه ندارد با دارا بودن به فضائل و ارزشهاى انسانى . ( 1 ) بارتلمى سانت هيلر پس از بيان نسبتا مشروح عناصر اصلى فلسفهء سياسى افلاطون ، چنين نظر مىدهد : « اين است قسمتهاى عمدهء سياست افلاطونى . آيا اين فلسفه پر از حق و عظمت و فائدهء فراوان نيست آيا در اين سياست صالح و حكيمانه چيزى كهنه وجود دارد آيا اين سياست ، يك امر خيالى است آيا مىتوان گفت : اين سياست را نمىتوان به جز كشور يونان كه در آنجا زاييده شده است ، تطبيق نمود . . . و همين حقايق با عظمت است كه تفكرات سياسى افلاطون را
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 175
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٧٥
كشور همواره بايد با تمرينها و آموزشهاى سخت و پرزحمت به پيروزى با دلاورى و وطنخواهى در برابر دشمنان هر چند كه شمارهء آنها زياد باشد ، مقاومت نمايند . با اين حال نبايد يگانه هدف كشور از شجاعت و وطنخواهى و آمادگىهاى گوناگون نيرويى ، جنگ بوده باشد همچنان كه اقوام و ملل مشهور در تاريخ انجام مىدادند ، بلكه بايد همهء نيروها و وسائل و جنگ را براى صلح تنظيم نمايد ، نه اين كه صلح را مقدمه اى براى جنگ قرار بدهد . بلكه بر عكس ، جنگ بايد مقدمهء صلح باشد .
جنگها بين كان اصول صلحهاست
چون نبى كه جنگ او بهر خداست
طرفه آن جنگى كه اصل صلحهاست
شاد آن ، كاين جنگ او بهر خداست
هامش
( 1 ) . كتاب سياست ارسطو ، مقدمه به قلم بارتلمى سانت هيلر ، ت . از احمد لطفى سيد ، از ص 20 تا ص 22 .