15 - هر تكليفى كه مجموع آن قابل امتثال نباشد ، همهء آن نبايد ترك شود . ما لا يدرك كلَّه لا يترك كلَّه . الميسور لا يسقط بالمعسور . أذا أمرتكم بشىء فأتوا منه ما استطعتم 16 - حرمت كمك به معصيت و جرم . و لا تعاونوا على الاثم و العدوان 17 - عموميت احكام وضعيه بالنسبه بر احوال مختلف . ثبوت احكام وضعى مانند ضمان در مورد تلف كردن مال ديگرى بدون اين كه مشروط به بلوغ يا علم يا شرايط احكام تكليفى باشد .
18 - الزام هر ملتى به آنچه كه خود را ملزم مىداند .
ألزموهم بما ألزموا به أنفسهم 19 - اصل عمل به احكام شرايع سابقه مشروط به عدم مخالفت آنها با قوانين اسلامى .
استصحاب الشّرائع السّابقة 20 - در بناهاى عقلائى ، اصل عمل به آنهاست مگر در موارد شك كه احراز عدم مخالفت آنها با اسلام واجب است .
از فروع حجيت عقل 21 - هر آنچه كه در جريان قانون زندگى ، فردى نيازمند آن است تكليف آماده كردن آن در صورت توانايى به عهده خود فرد است و در صورت ناتوانى به عهدهء خود فرد است و در صورت ناتوانى به عهدهء اجتماع و حكَّام است . قانون امور حسبى ( حسبه ) 22 - هر آنچه كه نظام زندگى اجتماعى نيازمند آن است ، قيام به آماده كردن آن ، واجب كفايى است و در صورت انحصار توانايى قيام به آماده كردن آن در يك يا چند نفر ، وجوب براى آنان عينيت پيدا مىكند .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 129
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٢٩