فرهنگ 10 - فقه مديريت 11 - فقه جهاد و دفاع 12 - فقه علوم 13 - فقه اكتشافات 14 - فقه حقوقى جزايى 15 - فقه علوم 16 - فقه ديگر انواع حقوق 17 - فقه قضا ( دادرسى ) 18 - فقه مبارزه با ظلم و ستم 19 - فقه مبارزه با ناشايستگىها 20 - فقه تشويق و تحريك به بايستگىها و شايستگىها 21 - فقه مسائل پزشكى 22 - فقه آينده نگرى 22 - فقه اطلاعات به آنچه كه در دنيا مىگذرد و غير ذلك .
اصول و قواعد فقهى كه مبتنى بر دريافتهاى فطرى و قضاياى عقلى و بناهاى عقلانى و تبيين كنندهء كليات تكاليف و حقوق زندگى دنيوى و اخروى است
( 1 ) نخست چند مقدمهء مختصر را متذكر مىشويم :
1 . اصول و قواعد فقهى
آن قضاياى كلى توجيه حيات انسانى در قلمرو مادى و معنوى است كه قابل تطبيق بر مسائل جزئى فراوانى است . به اين معنى كه در حكم مسائل جزئى به آن قضايا استناد مىشود . مانند قاعدهء لا ضرر و لا ضرار و اصل لزوم در معاملات . در عمل به اين قضايا ، مجتهد و مقلد يكسان است . يعنى هر دو گروه در عمل به آنها مشتركند . در صورتى كه در قواعد اصول فقه ، تنها مجتهد است كه پس از تحقيق و اثبات آنها ، در استدلال براى اثبات قضاياى كلى فقهى از آنها بهره بردارى مىنمايد .
مانند : حجيت ظواهر و غير ذلك .
2 . اصول و قواعدى كه در فقه مورد استناد قرار مىگيرند
بر دو قسم تقسيم مىگردند :
قسم اول
- اصول و قواعدى كه در منابع اوليه ، منصوص مىباشند . مانند : * ( ما يُرِيدُ الله لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ ) * ( قاعده نفى عسر و حرج ) و ( لا ضرر و لا ضرار فى الاسلام )
هامش
( 1 ) . اين اصول و قواعد در كتاب فلسفهء دين مطرح شده است .