اين خود طبيعى چيزى جز خودخواهى و اشباع تمايلات طبيعى كارى ندارد و انسان اگر نتواند از اين خود فراتر برود ، اگر چه زيباترين ظاهر را هم داشته باشد ، نمىتواند گام فراتر از خود طبيعى نهاده و استعدادهاى « من عالى » را به ثمر برساند . و به همين جهت است كه همهء اديان الهى توصيههاى اكيد براى انتقال از خود طبيعى به « من عالى » انسانى دارد . در كلام امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام چنين آمده است ) * : عباد اللَّه إنّ من أحبّ عباد اللَّه إليه عبدا أعانه اللَّه على نفسه ( 1 ) ( اى بندگان خدا ، قطعا از محبوبترين بندگان خداوندى در نزد او بنده اى است كه خداوند او را در ساختن شخصيتش يارى فرمايد . ) اين كه بدون ساخته شدن « من عالى » ، آدمى موجودى است مانند حيوانات بلكه پستتر از آنها ، سخن الهى است . خداوند سبحان مىفرمايد : . . . * ( وَلَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَالإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَلَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ . ) * ( 2 ) ( براى آن گمراهان دلهايى است كه به وسيلهء آنها نمىفهمند و چشمانى است كه با آنها نمىبينند و گوشهايى است كه با آنها نمىشنوند . آنان مانند چهار پايان بلكه گمراه تر از آنها هستند . آنان در غفلت غوطه ورند . )
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 100
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٠٠
زيرا هر امتيازى كه در اين دنيا به عنوان « هدف حيات » تلقى شود ، پايينتر از « من عالى » است و ارزش هدف قرار گرفتن را ندارد .
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 87 .
( 2 ) . سوره الاعراف ، آيه 179 .