دارند ) لازمه اين كه مطالب مورتى هم مانند ديگر حقايق نياز به توضيح و تعريف و اثبات و استدلال دارند ، اينست كه همواره ما بين حقايق و مغزهاى انسانها فاصله هايى وجود دارد كه براى رسيدن به آن حقايق حتما آن فاصلهها بايد پيموده شود جادهء اين فاصلهها همان توضيحات و تعريفات و براهين و استدلال و استشهادها است كه تا طالبان حقيقت از آن جادهها عبور نكنند آن فاصله را طى نخواهند كرد و تا آن فاصلهها طى نشود ، هيچ حقيقتى قابل وصول نيست و به عبارت خيلى روشن مطالبى كه مورتى در كتابهاى خودش گفته است نه وحى منزل است و نه چنان بديهى است كه نيازى به تعريف و اثبات و استدلال نداشته باشد ، زيرا اگر مطالب او بديهى بود نياز به آن توصيف و تعريف و اثبات و استدلال نداشت ، اگر اين امور را كسى نفهمد ، حتى يك كلمه از سخنان او را هم نخواهد فهميد .
اين امور ( توصيف و تعريف و استدلال و استشهاد ) همان فاصلهها است كه بايد براى فهميدن مطالب نويسنده همه آنها را فهميد ، بنا بر اين ، براى رسيدن به حقائقى كه مورتى گفته است جاده هايى وجود دارد كه بايد از آنها عبور كرد .
سه - مىگويد : « همين زيبايى حقيقت است » يعنى اين كه حقيقت جاده ندارد ، خود زيبايى حقيقت است ، اين جمله مانند همان شطحيات متصوفه است يا باصطلاح خود مورتى مانترا ( اوراد و طلسم ) و شبيه به اين مفاهيم است كه براى پوشاندن حقايق يا فرار از آنها گفته مىشود . آخر كدامين حقيقت است كه بدون فعاليتهاى مغزى و شهود و دريافتهاى وجدانى كه وصول به خود آنها نيز نيازمند تكاپوها و تلاشهاى مستمر و عميق است ، در دسترس بشر قرار گيرد اگر حقايق احتياج به جاده اى نداشت ، صدها هزار مسائل علمى و تكنولوژى كه دنياى امروز را اداره مىكند چه نيازى به دبستانها و دبيرستانها و دانشگاهها و تحقيقات فوق دانشگاهى و آزمايشگاههاى محير العقول داشت كه با اهميتترين بودجههاى جوامع و مغزهاى متفكران را به خود اختصاص
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 69
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٦٩