بىاساسىترين شعارها ، جذابترين و حركت آفرينترين آنها بوده است . « توضيح اين جمله را در همين مبحث مطرح خواهيم نمود . همچنين پيمانها و تعهدهاى فراوانى كه براى گرم نگهداشتن بازار فتنه ، يا توجيه و بهره بردارى آن ، بسته شده است ، هيچ اثرى جز قانع ساختن پيچ و مهرههاى فتنه كه ناآگاهانه ماشين فتنه را تنظيم و محكم نگاه مىدارند ، در حقيقت آنها نيست . ولى همين شعارها و پيمانها بودهاند كه روزگار خودكامگان فتنه جوى را به كام آنها چرخاندهاند . آن واقعيات و حقائقى كه با نمايش شعارها و پيمانهاى نابكارانه مختل مىگردند نه تنها قابل شمارش نيستند ، بلكه ضررهاى ناشى از آنها ، بدون اين كه جبرانپذير باشند ، با دست آن شعارسازان و پيمانبندها بر بشريت وارد مىشوند و تاريخ ننگآلودى را براى نوع انسانها ورق مىزنند . اما اين كه » در تاريخ تحولات و انقلابات بشرى ، گاهى بىاساسترين شعارها جذابترين و حركت آفرينترين آنها بوده است « تا حدود قابل توجهى صحيح و قابل مشاهدهء تاريخى است .
بعنوان مثال - در انقلاب دوران اخير در بعضى از كشورهاى بزرگ دنيا ، شعارهايى را مىبينيم كه محتواى آنها ، وعدهء جزمى مىداد كه آن كشور و حتى ديگر جوامعى كه از آرمانهاى آن انقلاب پيروى كنند ، به بهشت موعود خواهند رسيد . انسانهاى پيرو آن انقلاب ، به حد اكثر آرمانهاى خود نائل خواهند آمد . ترقى و تمدن و آزادى به بركت آن انقلاب ، بشريت را نجات خواهد داد بشريت بدون قبول آن انقلاب ، حتى گام كوچكى هم در مسير تكامل نخواهد برداشت در صورتى كه تلفات جانى و مالى و معنوى كه در آن انقلاب به وجود آمد ، اگر در تاريخ بشرى بىسابقه نبوده ، حد اقل بسيار كم سابقه بوده است .
فتنهها و انقلابات به معناى واقعى آنها
در توضيح ماهيت و مختصات فتنهها ، بهتر از آن مطالبى كه در اين خطبه و در بعضى ديگر از سخنان مبارك امير المؤمنين عليه السلام آمده است ، از هيچ كسى شنيده