فتنه را يك پديدهء ساده مشماريد ، زيرا فتنه از راههاى پنهانى به حركت در مىآيد اگر چه با گذشت زمان و بروز حقائق ، باطن و مقاصد آن آشكار مىگردد .
اين قانون بسيار با اهميتى است كه گذشت قرون و اعصار و فراز و نشيبهاى تاريخ حيات بشرى آن را با كمال وضوح اثبات كرده است كه بالاخره هر خيانت و جنايت و ضربه اى كه بوسيلهء فتنه انگيزان ستمكار بر بشريت وارد گشته است ، آشكار مىگردد و كارها و انديشهها و مقاصد آن فتنه گران روى پردهء روزگار ظهور مىكند و آگاهان و عقلا ، آنها را تشخيص داده و در تفسير و تحليل تاريخ بشرى از آنها استفاده مىكنند . با اين حال ، راه هايى كه فتنهها براى رسيدن به مقصد ، سپرى مىكنند ، مخفى و باريك و پيچاپيچ است كه اغلب مردم سطحنگر نمىتوانند آنها را تشخيص بدهند و چه بسا كه ناآگاهانه با كمال جديّت در همان راهها گام برميدارند و بقول عاميان با كمال بىتوجهى آب را بر آسياب دشمن سرازير مىنمايند . به همين جهت است كه امير المؤمنين عليه السلام براى هشيارى در هنگام فتنهها ، جدىترين هشدارها را مىدهد . سپس مىفرمايد : اداره كنندگان فتنهها ، آنها را چنان آرايش و پيرايش مىدهند كه به آسانى هر انسان ساده لوح را فريب مىدهند و بدون اين كه مجالى براى انديشيدن و به خود آمدن بدهند ، شخصيت و هويت او را از او مىربايند و چه بسا كه او را به خدمتگذار جدى به فتنه و نتائج آن ، تبديل مىنمايند . درود خداوندى بر تو باد اى انسان كامل ، اين توصيف و تحليلها در بارهء فتنه ، چنان مىنمايد كه نه تنها در همهء دورانهاى گذشته با همهء انسانها و فراز و نشيب زندگى آنان ، همراه بوده اى ، بلكه اثبات مىكند كه روح ابد پرواز تو همهء دورانهاى آينده تاريخ را كه روزگار ما هم يك قسمت از آنها است ، با چشمان باز و عقل و قلب بيدار با انسانها زندگى فرموده اى .
25 - يتوارثها الظَّلمة بالعهود ( ستمكاران ، فتنه را با عهد و پيمانهايى كه با يكديگر مىبندند ، بهمديگر واگذار مىكنند . )