مىكند و مىپذيرد . آيات شريفه اى كه دلالت بر مضمون هر دو جملهء ( هر انسانى به مقدار توانائيش تكليف شده است ) دارد در قرآن مجيد در موارد متعدد آمده است . از آن جمله * ( وَأَنْ لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى ) * ( 1 ) ( و اين كه نيست براى انسان مگر جهد و كوشش او ) * ( لا يُكَلِّفُ الله نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ) * ( 2 ) ( خداوند هيچ نفسى را بجز به مقدار توانايىاش تكليف نمىنمايد . ) از اين آيات شريفه و حكم صريح عقل در بارهء هر دو مطلب ، آن نظريهء كلامى كه مطرح شده و مىگويد : تكليف فوق قدرت اشكالى ندارد ، بايد مردود قلمداد شود . بىاساس بودن اين نظريه به حدى است كه باور كردن آن دشوار است ، زيرا حكم بديهى عقل و عدالت محض خداوندى از يك طرف و قبح تكليف ما لا يطاق از طرف ديگر و آيات و منابع حديثى از طرف سوم ، فساد چنان نظريه اى را با كمال بداهت اثبات مىنمايد . ( 3 ) جملهء بعدى ( ربّ رحيم و دين قويم و أِمام عليم ) ، ( پروردگارى مهربان ، دينى مستقيم و پيشوايى دانا ) مىتواند بعنوان علت محتواى دو جملهء مورد تفسير تلقى گردد . به اين معنى خداوند مهربان ، و دين مستقيم إلهى و پيشواى دانا هرگز كوشش و تلاش انسانها را بيهوده تلقى نمىكنند و بيش از توانايى از هيچكس تكليفى نمىخواهند 16 ، 19 - أنا بالأمس صاحبكم و أنا اليوم عبرة لكم ، و غدا مفارقكم . غفر اللَّه لى و لكم ( من تا ديروز با شما بودم و امروز عبرتى براى شما هستم ، و فردا از شما جدا ميشوم . خداوند مرا و شما را ببخشايد . )