تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 19

مساهمون:

ص١٩
فعاليتهاى فكرى فراوان ، و مقدمات منطقى انديشه ، مىخواهند بشريت را از انديشه و آزادى و علم و معرفت قطع كنند . آنچه كه اصول انسانى مبتنى بر علم و تجربه نشان مىدهد و صاحبنظران بىغرض و دانشمندان آگاه از دردهاى بشرى و درمانهاى آنها ، با كمال خلوص ، به بشريت تقديم مىكنند ، اينست :
آينه چون روى تو بنمود راست خود شكن ، آيينه شكستن خطاست
شما انديشه را نشكنيد ، زيرا انديشه كه عبارت است از حركت عامل واقع يا بى از يك عده مقدمات روشن براى كشف واقعيات و اثبات آنها ، حياتىترين فعاليت مغز بشريست ، آنچه كه شما را به انديشه بدبين ساخته است قضايا و واحدهايى است كه فعاليت انديشه روى آنها به جريان مىافتد . در يك مثال بسيار ساده : آسيابى كه مطابق نظم و قانون خود كار مىكند ، اگر كلوخ در آن بريزيد ، آن را خاك كرده بشما تحويل خواهد داد و توقع آرد گندم اعلا از آن كلوخ ريخته شده در آسياب ، احمقانه ترين توقع است . اگر از فعاليتهاى عالى فكرى ، نابود كننده ترين اسلحه را بسازيم و كره زمين را با ساكنانش و هر چه كه در آن است ، از بين ببريم تقصير انديشه نيست ، اين تقصير ما است كه از بهترين وسيله بدترين هدف را منظور كرده‌ايم . اولين سخنى كه ما با اين گونه نويسندگان داريم ، اينست كه نخست هر موضوعى را كه مىخواهند اثبات يا نفى كنند آن را تعريف و تعيين كنند ، سپس شروع به كار اثبات يا نفى موضوعى كه به عهده گرفته‌اند بنمايند . احتمال دوم - اينست كه منظور اين اشخاص از انديشه ، فعاليتهاى تجريدى و تخيلى محض باشد كه متأسفانه عده اى فراوان از مردم را به خود مشغول داشته است ، اين يك حقيقت است كه در ميدان معرفت ، انسانهائى را مشاهده مىكنيم كه از واقعيات و جريانات عينى برون ذاتى بريده ، گويى در عالم هستى غير از من و مغز آنان چيزى بعنوان موجودات واقعى « جز من » وجود ندارد اين همان ذهن گرايى ايده آليسم مردود است كه اگر بشريت از آن پيروى مىكرد ، هيچ گونه علم و معرفت و صنعت و هنرى در طول
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 19 | محمد تقي جعفري