ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 183

مىبايست هنگامى كه وارد باغ خود شدى بگويى : هيچ قوه اى نيست مگر مستند به خدا است ) * ( لَقَدْ نَصَرَكُمُ الله فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَضاقَتْ عَلَيْكُمُ الأَرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ . ثُمَّ أَنْزَلَ الله سَكِينَتَه عَلى رَسُولِه وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنْزَلَ جُنُوداً لَمْ تَرَوْها وَعَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَذلِكَ جَزاءُ الْكافِرِينَ ) * ( 1 ) ( خداوند شما را در موقعيتهاى فراوانى كمك كرد و روز [ جنگ ] حنين ، آن گاه كه كثرت سپاهيان شما را به اعجاب واداشت و آن كثرت شما را از هيچ چيز بىنياز نكرد و زمين با آن وسعتى كه دارد براى شما تنگ گشت ، سپس در حال هزيمت پشت به ميدان كارزار كرديد . سپس خداوند آرامش خود را به رسولش و به مؤمنان فرستاد و لشكريانى فرستاد كه شما آنها را نمىديديد و خداوند كسانى را كه كفر ورزيدند عذاب فرمود و اينست مجازات كافران . ) بنا بر اين ، لزوم و ضرورت آماده كردن سپاه و قدرت و قوه در همهء اشكال آنها ، تنها براى اطاعت از قانون الهى وسيله و هدف در جهان هستى است ، يعنى بدانجهت كه أبى اللَّه أن يجرى الأمور إلَّا بأسبابها ( خداوند امتناع فرموده است از اين كه امور بدون اسباب و وسائل مخصوص به خود بجريان بيفتد ) لذا دستور به تهيهء وسائل در نهايت جدّى كه ممكن است ، صادر فرموده است ، همان گونه كه در صورت نياز به ديگر امور زندگى مانند تندرستى واجب است كه انسان متوسل به طبيب و مداوا گردد ، امّا شفاى حقيقى بدست خدا است . نتيجه اين كه جامعهء اسلامى با اين كه براى دفاع از خود موظف است كه هر گونه وسيلهء مورد نياز را تهيه نمايد ، حتماً بايد بداند كه پيروزى بسته به مشيت او است ، و ما همين معنى را در طول تاريخ فراوان مشاهده كرده‌ايم كه