سياست خود ، آن را چنين فرموده است : « 1 » « وَشِفاءٌ لِما فِى الصُّدُورِ » « 2 » و « وَنَزَعْنا ما فِى صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ » « 3 » و « فَإِنَّها مِنْ تَقْوىَ القُلُوبِ » . « 4 »
2 . شريعت اسلامى در ميان تودهاى به وجود آمد كه در درياى جهالت و خرافات غرق بودند و اگر اسلام براى تكذيب و نابودى همهء خرافات و عادات و رسوم غلط آنها يك مرتبه قيام مىكرد و عقايد و افكار آنان را دربارهء عبادات و معاملات و الهيات و اسرار هستى ، يك مرتبه لغو و باطل مىشمرد ، پيشرفت آن عملى نبود و آنان هرگز به سوى اسلام نمىآمدند . پس لازم بود كه علم و دانش را كم كم در بين آنان رواج داده و عقايد غلط آنها را به تدريج باطل نمايد تا عقل و فهم كوتاه آنان بتواند آن را بپذيرد و هضم كند .
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : « ما پيامبران مأمور هستيم كه با مردم به اندازهء عقل و دركشان صحبت كنيم » . و راستى كسانى كه پيامبر صلى الله عليه و آله را به علت اعتقاد به خداى واحد متهم به جنون مىكنند ! چگونه ساكت مىنشينند اگر بشنوند كه وى مثلًا مىفرمايد : ستارهء مشترى ، كرهاى است مانند كرهء ماه و هزار بار بزرگتر ! و در آن درياها و آثار حيات وجود دارد ! آيا راه عقلايى جز اين وجود داشته كه با آنها مماشات كرده و عقل آن را به تدريج روشن بسازند ؟ پبامبر صلى الله عليه و آله عقول و افهام را به سوى اين حقايق مىخواند و آنها
هامش
( 1 ) . تعبير قلب و سينه كه در قرآن مجيد در اين قبيل موارد آمده است : كنايه از عقل و روح است و مسلماً مراد قرآنمجيد از قلب قلب صنوبرى مادى نبوده و مقصود از صدر سينههاى ظاهرى و مادى نيست . قرآن مجيد در آيات مختلف قلب را مركز طهارت و ايمان ، تاريكى و كفر ، وسيلهء سعادت يا شقاوت ، بينايى و نابينايى و . . . معرفى مىكند يا به پيامبر صلى الله عليه و آله مىفرمايد كه : « آيا ما سينهء تو را وسيع نساختيم » ؟ و يا درباره كسى كه خدا بخواهد او را هدايت كند مىفرمايد : « سينهاش را براى قبول اسلام فراخ مىسازد » و . . . و بدون شك مراد از اينها قلب و سينهء مادى نيست ، بلكه مراد همان روح و عقل است . بنابراين آيات قرآن مجيد پيروى از افكار مردم نبوده بلكه كنايه و اشاره به حقايقى به زبان مردم است و البته جاى بحث مفصل اينجا نيست . . . . ( خ )
( 2 ) . يونس ، آيهء 57 : و شفايى به آن مرض كه در سينههاست .
( 3 ) . اعراف ، آيهء 43 : كينهاى كه در سينههايشان بوده برون كردهايم .
( 4 ) . حج ، آيهء 32 : اين از پرهيزكارى دلهاست .