بازداشتند . سيد از هر كشورى كه عبور مىكرد انجمنى تأسيس نموده و رد مىشد ! و در كشور « هند » نيز از اين گونه انجمنها تأسيس فرمود و به سمت « يمن » رهسپار و از يمن به « حجاز » و از حجاز به « عراق » ميهن گرامى خود مراجعت نمودند . سيد در « نجف » كوشش مىكرد كه انجمنى نيز تأسيس نمايد كه مركز تمام انجمنهاى مزبور و اساس آنها باشد و تشكيل جديد بشود و غرض از همهء اينها نشر حقايق دين و تبليغ احكام ديانت اسلام بود . متأسفانه در ماه رمضان 1332 ه . ق . جنگ بين الملل شروع و رابطه از ميان كشورها بريده شد و انجمنها منحل گرديد و سيد به هدف پاك خويش نرسيد .
از اول سال 1333 ه . ق . تا آخر ربيع الثانى 1334 سيد براى جهاد با دشمنان كشور « عراق » مسافرت مىنمود و در همهء اين مدت در سواحل « فرات » تا « بصره » و در سواحل « دجله » تا « كوت العماره » مشغول محاربه و مجاهده بودند « 1 » و به هر حال ، سيد در همهء ادوار زندگانى خود يا مجاهدت با قلم مىنمود و يا جهاد با جان ، تا اين كه حكومت عراق با سلطنت « ملك فيصل » تشكيل يافت و سيد طرف توجه آن واقع گرديد .
هامش
( 1 ) . مورخ معاصر سيد عبدالرزاق حسنى ، در كتاب الثورة العراقية الكبرى چاپ لبنان علامهء شهرستانى را جزورهبران انقلاب مىشمارد . كتاب بسيار مفيدى است مراجعه شود . ( خ )