پس از او آمدند ، پيروى او را گزيدند و « گاليله » تلسكوپ را اختراع نمود و دلايل كوپرنيك را حسى كرد ، ولى هنوز در ميان مسلمانان رونقى چندان نداشت كه كتاب الهيئة و اسلام از قلم دانشمند « شهرستانى » تراوش نمود و منتشر گرديد ! و معلوم شد كه گفتارهاى بطلميوسى با شرع اسلام به هيچ وجه سازشى ندارد ، چنان كه اين مطلب پس از مطالعه مضامين اين كتاب ، واضح خواهد شد .
ارتباط « هيئت » با اسلام
در سابق اشاره كرديم كه دين به مردم ، اصول زندگانى و چگونگى رسيدن به حيات جاودانى را تعليم مىنمايد نه علوم و فلسفه يونان را . دين مىگويد : مردم بايد خداپرست بوده و چند مدتى كه در اين جهان زندگى خواهند كرد ، با يكديگر برادر باشند ، مال يكديگر را نخورند و خون يكديگر را نريزند . حقوق همديگر را ضايع ننمايند و مانند اينها ، هزاران اصولى كه در زندگانى لازم است و براى اين كه افكار متوجه اين اصول باشد ، بياناتى شده كه ساير علوم از آن تراوش نموده است . يعنى علوم را سرمايهء گفتار خود نكرده بلكه راهنمايى نموده و علوم هم از آن بازمانده ، مثلًا « خداپرستى » كه يكى از اصول است ، فرع « خداشناسى » است . بايد نخست خدا شناخته شود و سپس بر او ستايش شود و براى راهنمايى به اين معنا و جلب توجه مردم ، بياناتى شده كه در علم هيئت از اين بيانات استفاده مىشود و براى توضيح اين مطلب آيات ذيل را ايراد فرموده است :
1 . در آيهء شصت و چهارم سورهء بقره مىفرمايد :
« إِنَّ فِى خَلْقِ السَّمواتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ وَالنَّهارِ وَالفُلْكِ الَّتِى تَجْرِى فِى البَحْرِ بِما يَنْفَعُ النّاسَ وَما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَبَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دابَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّياحِ وَالسَّحابِ المُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَالْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ » .